Het is niet omdat ik van leer ga tegen de simplistische voorstelling die iemand zoals brt hier doet, dat ik ergens zeg dat er géén probleem is met langdurige werkloosheid en activering in België.
Er zijn gewoon véél verschillende zaken en naargelang de regio veel andere accenten die gelegd moet worden.
Eerst en vooral is het probleem van de activiteitsgraad niet te reduceren tot werkloosheidsprobleem. Een mooie eenvoudige analyse kan je hier vinden:
https://multimedia.tijd.be/arbeidsmarkt/ . Wie bezig is over activering van werklozen, zal slechts een beperkt resultaat behalen.
Ik wil hier nu niet in ellenlange details erop ingaan (is voor een andere topic), maar vooral het activeren van zieken én het langer actief houden van mensen is hier belangrijk. Enerzijds dus kijken hoe je zieken deels aan het werk kan krijgen, anderzijds kijken hoe je mensen die vroeger op pensioen gaan, aan het werk kan houden. De simplistische redenering is dan: "zieken beter controleren" en "vervroegd pensioen afschaffen". Terwijl het in feite zou moeten gaan hoe je de vaste grens van 66% flexibeler maakt en mensen activeert die deels ziek zijn, deels werkgeschikt zijn (zowel motivering van werkgevers als werknemers). Het gaat ook over ervoor zorgen dat mensen nuttig werk op oudere leeftijd kunnen doen. Kunnen, want het gaat ook over een mentaliteitsverandering bij werkgevers, de leeftijdsdiscriminatie speelt hier zeker. Én cru gezegd, we zijn te rijk geworden (in vermogen) en hoeven vaak niet te werken tot de wettelijke pensioenleeftijd (genoeg mensen die voor de pensioenleeftijd al uitbollen).
Enkele cijfers nog:
Er waren in 2020 469.416 periodes van arbeidsongeschiktheid (kan over meer dan 1 geval per persoon gaan, maar altijd >2 weken) en 442.127 invaliden (1 persoon telkens).
In 2010 waren er 399.075 periodes van arbeidsongeschiktheid (idem) en 257.935 invaliden.
Het aantal gepensioneerden die op pensioen gaan op de pensioenleeftijd van 65 jaar stijgt niet, het daalt integendeel (
https://www.sfpd.fgov.be/nl/over-ons/_jaarverslag-2021/pensioenstatistieken#leeftijd)
Neem je het aantal werklozen, dan zijn we in 2010 van 686.192 werklozen naar (dec 2022) 280.847 gegaan.
Nu, dat wil niet zeggen dat werkloosheid geen opportuniteiten heeft. Maar daar moet je héél gericht werken met gerichte maatregel per regio. Soms wil dat zeggen dat je mss zelfs de inspanningen moet afbouwen (besparen) omdat je bvb in Oost-Vlaanderen met een werkloosheid van <3% zit (wat de normale gezonde systeemwerkloosheid zou zijn volgens economen) omdat je anders de economie kapot maakt (heeft te maken met té sterk stijgende lonen door krapte op de arbeidsmarkt). Bij andere regio's zal dat dan imho vooral de VDAB/ACTIRIS/FOREM sterk uitbreiden zijn op de scandinavische manier waar bij wijze van spreken iedereen die enkele maanden werkloos is elke ochtend van 8-12 naar de lokale VDAB moet gaan om ofwel te solliciteren ofwel een
goeie opleiding te volgen ofwel een trajectbegeleiding en coaching krijgt. Geen bezigheidstherapie dus (niet met 50 in 1 klas achter een computerscherm doen alsof je solliciteert), maar actieve, kwalitatieve ondersteuning tot mensen het bij wijze van spreken beu zijn en gaan werken. Zorgt er ook voor dat mensen kinderopvang hebben en direct inzetbaar zijn. En ja, hier niet aanwezig zijn of je traject verstoren betekent sancties.
Ik was voorstander van dit te combineren met het vroeger DISPO-systeem voor werklozen van pakweg > 6 maand tot 1 jaar (was ongeveer een 4-maandelijkse controle door de RVA bovenop de begeleiding door de VDAB).
Vrijstellingen kunnen voor mensen op oudere leeftijd (kost van opleiding > de baten) of lichtgehandicapten (wiens arbeidskansen beperkt zijn), maar dan wel met écht kijken wat die mensen nog kunnen waarbij ze ook ingezet worden volgens hun capaciteiten (al is dat maar 8 uur per week in een school leesouder zijn, dan is dat al iets).