Een crisis zoals Oekraïne zet altijd dingen in beweging. Als dat in de verkeerde richting gaat, en de domino’s omvallen, kan je best wel een horrorscenario schrijven. Rusland heeft nucleaire wapens, en dat is altijd een enorme bedreiging bij een conflict. In een worstcasescenario gaat niet alleen Rusland naar een uitgebreid conflict met het westen, maar ziet China zijn kans om Taiwan te annexeren. Die scenario’s circuleren al in de analyses die analisten na het weekend schreven. Het zijn horrorscenario’s die je niet volledig kan uitsluiten.
Gelukkig zijn er ook heel veel minder extreme scenario’s. China heeft bijvoorbeeld geen geschiedenis van grote externe conflicten en oorlogen, omdat het de leer van Su Tzu (6e eeuw voor Christus, militair strateeg en auteur ‘The art of war’) volgt: Tzu pleit voor het vermijden van oorlogen en langdurige conflicten. Twee van zijn bekende adviezen onderstrepen dat: ‘de grootste overwinning is degene die geen veldslag vereist’. En: ‘er is geen enkel deel van een land dat profiteert van een langdurige oorlog’. Maar het mag ook niet verbergen dat China heel veel geduld heeft om zijn doel te bereiken, en telkens een stapje vooruitzet als het westen de kans ertoe geeft. Hong Kong heeft dat voldoende geïllustreerd.
De acties van Rusland lijken minder gedreven te zijn door de leer van Sun Tzu en meer door het ego van Vladimir Poetin en zijn fatalistische visie op de Russische geschiedenis. Dat is potentieel gevaarlijker, maar ook destructiever voor Rusland zelf. De Oekraïnecrisis heeft heel veel gevolgen, maar de belangrijkste impact komt via de energiebevoorrading en -prijzen.
Een energiecrisis na een financiële crisis en een gezondheidscrisis
Hoewel de liberalisatie van de Europese gasmarkt wat betreft prijszetting een succes was, faalde Europa op één cruciaal vlak: diversificatie van het aanbod. Tot vandaag bevoorraadt Rusland met haar staatsmonopolie Gazprom een derde van de Europese markt. Het gas stroomt door een pijplijn die door Oekraïne loopt, Nordstream 1. Het plan van Duitsland bestaat erin om met Nordstream 2 een additionele bevoorrading te verzekeren. Kanselier Scholz’s beslissing enkele dagen geleden om de goedkeuring van Nordstream 2 te pauzeren leidde tot een kwade Tweet van ex-president Medvedev, waarin hij ‘heel spoedig’ gasprijzen van 2.000 euro per 1.000 kubieke meter voorspelde.
Op korte termijn lijkt dit, net zoals veel berichtgeving die uit Rusland komt, op ‘fake news’. De gasprijzen vandaag blijven een stuk onder die van december vorig jaar, toen lage voorraden en een grote vraag uit Azië, net voor de Europese winter, tot spanningen op de markt leidden. Sindsdien komt er opnieuw LNG (vloeibaar gas) per schip Europa binnen vanuit onder andere de VS, en is het ergste van de winter voorbij. En natuurlijk blijft het gas volop door Nordstream 1 stromen: volgens een berekening van Bloomberg kochten Europa en de UK voor 250 miljoen euro gas in de 24 uur die volgden op Poetins erkenning van Donbass en Luhansk.
Rusland kan het zich niet permitteren om afgesloten te worden van energie-inkomsten
En ondanks de geloste schoten lijkt het er niet op dat hierin op korte termijn verandering zal komen: Rusland heeft de Europese markt echter evenveel nodig als Europa het Russische gas van Gazprom nodig heeft. Profijt uit de verkoop van Olie en Gas tellen voor 35% van het totale inkomen van de Russische staat, en 50% van het federale budget. Rusland is bovendien een kleine - kleiner dan Italië, of Texas - en zwakke economie. Maar vergis je ook niet: Rusland heeft vandaag een sterke balans. Bijna geen schulden en buitenlandse deviezenreserves van meer dan 600 mia USD. Het is ooit anders geweest. Niettemin kan Rusland het zich niet permitteren om afgesloten te worden van energie-inkomsten, en nog minder van financiële markten. De Russische oligarchen zien hun reserves bevriezen en activa in waarde dalen, en zullen daardoor zeker druk zetten op Poetin.
De EU: onder druk, maar dan presteert het normaal beter
Kadri Simpson, EU Commissaris voor Energie, stuurde gisteren de volgende tweet: “We moeten onze energie afhankelijkheid van Russisch gas reduceren, onze aanbieders diversifiëren, en investeren in herbruikbare energie. De EU is sterk, verenigd, en staat in solidariteit met Oekraïne”
Een wederkerend thema in de EU is dat er een crisis vereist is om de noodzakelijke beslissingen te nemen. De Europese Bankencrisis leidde tot de interventie van de ECB die ervoor zorgde dat de Eurozone niet uit elkaar spatte. De coronacrisis gaf een aanzet tot een (beperkt) Europees fiscaal beleid. Poetins invasie van Oekraïne zou er wel eens voor kunnen zorgen dat Europa, op het niveau van de EU, de gaten in haar wankele energiestrategie dicht door diversificatie van aanbod, en investeringen in zowel nucleaire als herbruikbare energie.
De situatie is niet zo verschillend dan die tijdens de Koude Oorlog. In plaats van een betonnen atoomschuilkelder moeten we deze keer echter een paar extra warme truien voorzien
Het grootste risico op korte termijn is dat Poetin de (Nordstream 1) gaskraan dichtdraait. De dreigementen, en Poetins theatrale televisieverschijningen, hinten alvast dat het Kremlin Machiavelli’s dictum volgt dat het soms verstandig is om ‘gestoord’ te lijken teneinde de vijand te intimideren. Medvedev, toen hij nog president was, zei ooit dat Economische sancties Rusland weinig zouden raken, omdat Rusland meer kan ‘afzien’ dan westerse landen - een verwijzing naar een romantisch zelfbeeld van Rusland als een diepgewortelde, ‘zielvolle’ beschaving.
Ondanks de pathos is de situatie echter niet zo verschillend dan die tijdens de Koude Oorlog, met Rusland als de zwakkere partij, schermend met de ‘nucleaire optie’ om de vijand, en daarmee ook zichzelf pijn te doen. In plaats van een betonnen atoomschuilkelder moeten we deze keer echter een paar extra warme truien kopen.
Opportuniteiten voor beleggers
Crisissen zijn opportuniteiten. Dat klinkt cynisch maar het is een belangrijke les uit het verleden. Een belegger moet starten met de vraag: ‘wat prijst de markt vandaag al in?’ Het is geen gemakkelijke vraag om te beantwoorden, maar enkele observaties helpen daarbij. De typische vluchtactiva (goed, staatsobligaties van hoge kwaliteit, vluchtmunten…) reageerden niet echt extreem op de Russische oorlogstrommel. Het bevestigt wellicht de andere les uit de geschiedenis dat regionale geopolitieke conflicten de echte economische onderstroom zelden fundamenteel wijzigen. Het is een schok, en vervolgens stroomt de rivier weer verder. De belangrijkste onderstroom vandaag wordt bepaald door onder meer de digitalisering en de renteniveaus, veel meer dan door Oekraïne. Die onderstroom zal niet veel wijzigen. De centrale banken zouden wat minder actief kunnen worden, alhoewel de inflatie met dit soort gebeurtenissen niet bepaald afkoelt. Wat zo’n crisis doet is een algemene stresstest van de waarderingen, en dat is heel interessant. De ‘meme-stocks’ zijn verder onder druk gekomen, de cryptocurrency’s faalden als vluchtactief en verschillende aandelen bleken niet zo liquide te zijn als gedacht. Maar algemeen hielden de markten redelijk goed stand, en veranderde het weinig aan de algemene trend: beleggers zijn meer bezorgd over de rente dan over Oekraïne. Of ze gelijk hebben zal de toekomst uitwijzen.
Oekraïne versterkt wel verder drie bestaande grondstromen:
1. Europa presteert al twee decennia ondermaats, zowel qua groei als qua beursprestatie. Europese bedrijven lijken goedkoop, maar de winstevolutie is in lijn met deze waardering. Oekraïne zal dat niet veranderen. Ook de euro verzwakt al een tijdje, en dat lijkt alleen verder te gaan door de crisis. De ECB heeft minder marge dan de FED om de rente te verhogen. Een zwakkere euro is een extra steuntje voor de Europese economie, en dus stilzwijgend aanvaard door de centrale bank. Je beleggingen mikken beter wereldwijd dan Europees.
2. Energieprijzen zijn veel gestegen vorig jaar, en Oekraïne zal dat alleen bevestigen. Het geeft een enorme stimulans aan bepaalde sectoren (olie en gas bijvoorbeeld), maar ook aan de hernieuwbare energiesector én de nucleaire sector. Oekraïne is slecht voor de portemonnee maar goed voor het klimaat. Mik daarom op klimaatbedrijven en energiebedrijven.
3. De Europese consument heeft het moeilijk door de hogere energiefactuur. België is de uitzondering met geïndexeerde lonen en een erg hoge overheidssector. In de meeste landen gaat dit pijn doen, want de consument kan maar één keer de euro’s uitgeven.
Bronverwijzing:
https://www.hln.be/geld/crisis-in-o...els-legt-uit-waar-je-op-moet-letten~a777b1ee/
, toch wat vreemd maar er zal wel een reden zijn, die is er immers altijd
www.heylenvastgoed.be
