Het gaat er ook wel al bijna 20 jaar op achteruit.
Het is natuurlijk (zoals steeds) veel te simpel om het (alweer) allemaal op migratie te steken. Het onderwijs in zowat heel Europa zit in een perfecte storm van allerlei maatschappelijke evoluties en omstandigheden.
De taalachterstand van een steeds groter wordende groep leerlingen is een zeer belangrijke factor, maar dat alleen is allesbehalve genoeg om de achteruitgang in heel Europa te verklaren. Dat België hier nog slechter in scoort, vind ik niet zo verbazend gezien het belabberde integratiebeleid voor nieuwkomers in dit land.
Zeker ook in Vlaanderen, zoals ik al in een eerdere post zei, en iets waarvan ik vind dat politici, experts en media te weinig de vinger op de wonde durven te leggen, is het niveau van onze leerkrachten. Dat heeft te maken met de belabberde jobwaardering door de maatschappij, met het slechte niveau van met name de universitaire lerarenopleidingen, met de instroom van studenten van een (logischerwijze) steeds lager niveau, met een voor veel beginnende leerkrachten absoluut hels carrièreparcours waardoor veel wél goede leerkrachten afhaken (of er niet aan beginnen), met een overdaad aan administratieve taken en veel mondigere leerlingen en meer veeleisende ouders waardoor ook veel goede leerkrachten afhaken, ... Mijn inziens zijn daar veel elementen waar een overheid véél meer zou moeten kunnen doen, maar waar nauwelijks iets mee gebeurd. Het zijn ook al bovengenoemde redenen waarom we nu niet alleen meer te weinig kwalitatief onderwijzend personeel hebben, maar gewoon te weinig personeel tout court.
Een aantal zaken waar ik nog aan denk, die volgens mij zeker een bepalende invloed hebben op het onderwijs in heel Europa:
- De digitalisering: de maatschappij is enorm veranderd ten opzichte van 20 jaar geleden. We moeten het kind met het badwater mijn inziens niet weggooien, en alles weer met pen en papier doen in de klas, maar het lijkt me wel belangrijk een gezond evenwicht te vinden. Al lijkt het probleem van de digitalisering mij eerder te liggen bij de leerlingen zelf, niet bij de leemethodieken. De continue blootstelling aan bewegend beeld en sociale media (en dus ook aan gigantische hoeveelheden desinformatie) al vanaf heel jonge leeftijd, dat lijkt mij geen goed te doen aan concentratie, voldoening, energie, leren, ...
- De hyperindividualisering van onze maatschappij: onze maatschappij wordt naar mijn gevoel steeds egoïstischer, steeds individueler. Er wordt te weinig gedacht aan het collectief, aan het maatschappelijk nut. Dat maakt dat de autoriteit van de leerkracht niet meer aanvaard wordt, dat veel ouders en leerlingen zich entitled voelen voor goede resultaten. We zijn heel veeleisend voor anderen (wat niet noodzakelijk slecht is), maar vaak veel minder veeleisend voor onszelf of onze kinderen. Je ziet dat ook, opnieuw naar mijn gevoel, steeds meer ook op andere vlakken in de maatschappij: we kijken altijd naar een ander, we zoeken steeds naar een zondebok voor elk probleem, zolang we maar zelf geen moeite moeten doen of iets moeten aanpassen. De mindere autoriteit van leerkrachten heeft natuurlijk ook wel te maken met het gegeven dat veel ouders tegenwoordig hoger opgeleid zijn dan de leerkracht, en dat het niveau en de inzet van heel wat leerkrachten ook te wensen overlaat.
- Veranderende gezinssituaties: steeds meer koppels waarbij beide partners full-time werken en ook steeds meer alleenstaande ouders, waardoor ouders te weinig tijd kunnen spenderen aan de opvoeding, opleiding en begeleiding van hun kinderen.
Maar voor mij staat of valt je onderwijs toch echt in de eerste plaats met je personeel.