Mijn woorden zijn nog niet koud…
Was te verwachten natuurljk. Iedereen die een beetje ingelezen is wist dat dit er zou komen na de verkiezingen.
Op zich een no-brainer dat, eenmaal je knoop doorhakt om verder te gaan met kernenergie, je reeds bestaande kerncentrales zo lang openhoudt zolang veilig operationeel gebruik gegarandeerd kan worden.
Mijn mening daarover is altijd geweest dat het constante getreuzel over kernenergie ons al veel meer economische schade berokkend heeft dan een daadkrachtige kernuitstap of het daadkrachtig verdergaan met kernenergie gedaan zou hebben.
Het constant warm-koud geblaas van de afgelopen 20 jaar (en de laatste 2 jaar in het bijzonder) heeft onze onderhandelingspositie met producenten als Engie waarschijnlijk enorm geschaad.
We hebben deze legislatuur een maandenlange onderhandeling gehad met Engie over de heropeningen. Nu willen we wat daar is vastgelegd alwéér herzien.
De politisering van kernenergie is een complete ramp geweest.
Ik ga ook eens wat vertellen over mijn persoonlijke verhouding tot kernenergie, omdat hier soms wel duidelijk blijkt dat mensen in mij nogal een tegenstander van de technologie zien, en ik niet zou willen dat ik de indruk wek dat ik met dit topic één bepaald narratief wil verdedigen:
Toen paars-groen aan de macht was zat ik in het laatste jaar middelbaar en had ik een erg enthousiasmerende leerkracht chemie die ons uitlegde hoe veilig kerncentrales effectief waren en hoe dom het was om die te sluiten uit veiligheids/milieu-overwegingen. Omwille van die reden heb ik bij mijn allereerste verkiezing waar ik mocht stemmen geen Groen aangeduid. Kernenergie was voor mij een soort heilige graal, en natuurlijk uit technisch standpunt ook ongelofelijk cool. Statistieken die de hoeveelheid doden per energievorm aantoonden waren toen al zeer duidelijk, en verbrandingscentrales wiens uitstoot verantwoordelijk waren voor talloze doden waren er toen ook nog veel meer dan nu. Bovendien vond ik het idee dat we 200 000 jaar radioactief afval moeten stockeren belachelijk: Ofwel is de mensheid er binnen 200 jaar aan, ofwel gaat tegen dan het complete verwerken van dergelijk afval triviaal zijn door alle technologische vooruitgang.
Over de jaren heen is mijn enthousiasme voor kernenergie wel een pak gedaald. Niet omwille van de klassieke Groen-argumenten, wel omwille van het feit dat het steeds duidelijker werd hoe duur kernenergie werd en hoe goedkoop hernieuwbare energie begon te worden. De kostprijsreducties van de verschillende hernieuwbare technologieën waren tien jaar geleden al vrij duidelijk; Zon en wind bleven qua prijs de dieperik in duiken met reducties van 15%-30% per verdubbeling van de capaciteit, en kernenergie werd schijnbaar alleen maar duurder. Zogenoemde technologische leercurves zijn een vrij goed bestudeerd idee: Er kan vrij goed nagegaan welke onderdelen van een technologie kunnen blijven dalen in kostprijs, en de prognose voor wind en vooral zon zagen er goed uit, net zoals die van batterijen er nog altijd vrij goed uitziet.
Toen mij ook duidelijk werd dat al het gepalaver over intermittency en langetermijnsopslag ook maar ferm overdreven was, leek de kwestie kernenergie voor mij vanzelf opgelost; In plaats van dat het een politieke discussie hoefde te zijn, werd het gewoon een simpele economische berekening. Kernenergie was gewoon te duur geworden in vergelijking met andere soorten energie, dus hoefden we er eigenlijk niet echt meer over te praten.
Maar er was natuurlijk een blinde vlek waar eigenlijk niemand het echt over had tot 2021, en dat is energie-onafhankelijkheid. Logisch ook, want kolen hadden we in België vroeger zelf, maar gas en olie totaal niet. Vandaag zijn we dus voor een enorm groot deel van bedenkelijke regimes. Wind en zon produceren we voornamelijk zelf, maar een groot deel van de oplossing zoals die tegenwoordig wordt voorgesteld is dat we voor een belangrijk deel energie zouden blijven importeren via hoogspannings-interconnecties, alsook groene moleculen importeren via schepen (uit landen als Oman en Chili).
De mensen die al lang kernenergie verdedigen, hebben vaak iets van 'zie-je-wel', terwijl ze eigenlijk gewoon een compleet ander narratief aanhouden tov vroeger. Vroeger ging het over de kostprijs en de onmogelijke opdracht van het uitbouwen van hernieuwbaar, nu gaat het alleen nog over energiezekerheid en strategische onafhankelijkheid. De argumenten van figuren als Michael Shellenberger zijn bvb enorm ingehaald door de realiteit (figuur die zeker deels verantwoordelijk is voor NVA hun 'ecomodernistische' visie )
Energie importeren uit andere Europese landen lijkt me niet zo'n geopolitiek probleem, en de uitdagingen die we daarin hebben zijn eerder economisch-technisch van aard en hebben meer met marktontwerp te maken dan met infrastructuur.
Maar die import van groene moleculen is een factor die voor mij de laatste twee jaar steeds onwenselijker is geworden. Ten eerste zorgt het opnieuw voor afhankelijkheid van niet-democratische regimes. Ten tweede heb ik me wat meer beginnen inlezen in de beloften van groene moleculen als waterstof en ammoniak en tot de conclusie gekomen dat potentiele kostenreducties van dergelijke technologieën er gewoon niet aan zitten te komen en dat die, ook binnen 30 jaar, enorm duur blijven. De leercurves zien er ronduit slecht uit, en da's ook grotendeels te verklaren door de inherente inefficiëntie van de de omzetting, alsook het feit dat de infrastructuur grotendeels klassieke chemische infrastructuur is die we al zeer lang zeer goed kennen en waar weinig winsten te boeken zijn. Electrolyzers worden veel goedkoper, maar die vormen slechts een fractie van de totale kostprijs.
Als nucleair slechts een beetje duurder blijkt te zijn dan die enorme waterstofinfrastructuur, maar ons wel véél onafhankelijker maakt van het buitenland, heeft het zeker een belangrijke plaats in onze energiemix, maar niet om de redenen die veel 'ecomodernisten' aanhaalden. Kernbrandstof blijft dan overigens nog altijd een geopolitieke zwakte, tenzij we die ooit uit zee kunnen halen of als we een strategische voorraad aanleggen.
En wat ik uiteindelijk ook vooral geleerd heb door de jaren heen is dat energievoorziening teveel parameters en randsituaties heeft om kostprijzen 1 op 1 te kunnen vergelijken. Je moet zo'n compleet mogelijke toekomstsimulaties maken die de kostprijs van complete energiesystemen in al hun facetten vergelijken. Dat is iets wat wij als (geïnformeerde) leken gewoon niet kunnen, en moet je overlaten aan wetenschappers die daar hun carrière van maken. Het enige wat uiteindelijk voor discussie vatbaar is in welke mate dergelijke simulaties blinde vlekken hebben, zoals bvb energieonafhankelijkheid, het onderschatten van grondstoftekorten, of een toekomstige explosie in vraag naar energie door de doorbraak van nieuwe technologieën, zoals AI dat nu doet.
Energyville berekende, zoals ik hier eerder zei, dat volgens hun simulaties een kleine hoeveelheid kernenergie (10-20%) economisch optimaal was voor ons land tegen 2050.
