Silmarunya zei:
Ik herhaal mijn vraag: is taal wél een criterium om een natiestaat af te bakenen? Taal is een toevallig communicatiemiddel dat je meekrijgt van je ouders, niet meer en niet minder.
Taal is natuurlijk wel degelijk veel meer dan slechts een communicatiemiddel. Ten eerste heeft elke taal zijn eigen rijkheid en zijn eigen nuances, die niet steeds zomaar van taal tot taal zijn over te dragen, en die men enkel ten volle kan appreciëren wanneer men er voldoende vertrouwd mee is. Tot op zekere hoogte beïnvloedt het ook op structurele wijze de manier waarop men mentaal concepten construeert en tot uitdrukking brengt.
Belangrijker nog is echter het eenvoudige feit dat het spreken van een (moeder)taal het lidmaatschap van een bepaalde gemeenschap kan impliceren. Dat heeft alles te maken met het uitwisselen van ideeën en referenties, de constructie van een gedeelde leefwereld, en dat proces verloopt nu eenmaal in hoofdzaak door middel van taal. Of men nu wilt of niet. Dat is meteen ook de reden dat jij, ondanks je zelfverklaard wereldburgerschap, op een Vlaams forum uitspraken zit te doen over zaken waar in de praktijk enkel Vlamingen in geïnteresseerd zijn of zelfs kennis van hebben. Ja, in principe is het zeker mogelijk toegang te krijgen tot een andere gemeenschap door het leren van haar taal, het opdoen van enige kennis en mits de nodige motivatie, maar in de praktijk zal het steeds om een zeer beperkt aantal individuen gaan. Vandaar ook dat hier bijvoorbeeld bijna geen enkele Franstalige zit.
Er zijn genoeg praktische bezwaren tegen nationale partijen. Hypothese: VLD en MR smelten samen tot een unitaire liberale partij. Gevolg: deze partij zou in de Vlaamse regering kunnen zetelen hoewel de helft van haar leden niet Vlaams zijn en vice versa. Zolang we aparte regeringen in Vlaanderen en Wallonië hebben, is een unitaire partij praktisch onmogelijk. Wel haalbaar is de nauwe samenwerking die Groen en Ecolo hebben bijvoorbeeld.
Ik snap je redenering niet. Wat heeft het bestaan van deelstaatregeringen nu te maken met de mogelijkheid van nationale partijen? Dat is toch een absurde bewering. Duitsland telt zestien deelstaten, en toch komen in elke deelstaat dezelfde partijen op (behalve de CSU in Beieren). Er is zuiver praktisch gezien niets, maar dan ook niets dat de MR en VLD tegenhoudt om overal in het land en bij regionale verkiezingen op te komen als bijvoorbeeld de Liberale Partij en/of Parti Libéral. Het probleem is eenvoudigweg dat de VLD en de MR twee volledig verschillende partijen zijn die bijna niets meer met elkaar te maken hebben. Dat is niet veroorzaakt door het federalisme, anders is men weer oorzaak en gevolg aan het omdraaien. Sterker nog, alle drie de traditionele partijen zijn gesplitst voor er zelfs sprake was van deelstaatregeringen.
Geen affiniteit met elkaar? Vraag een Vlaamse socialist met wie hij zich het meest verbonden voelt: een Waalse socialist of een Vlaamse conservatief. Ik herhaal mijn standpunt: taal alleen is geen bepalende factor voor identiteit, andere factoren spelen hier zeker een rol (in casu politieke overtuiging).
Natuurlijk zal hij dat zeggen, hij behoort internationalistisch te zijn. Een betere vraag is: voelt hij meer affiniteit met die Waalse socialist dan met een Franse, Nederlandse of Duitse socialist? Misschien zal hij dan nog steeds zeggen dat dat het geval is, aangezien het bij bepaalde linksen tegenwoordig in is om Belgisch-nationalistisch te zijn. Maar als we even kijken naar de realiteit, zien we dat er nauwelijks contact is tussen de PS en de SP.a, en een eengemaakte partij zou nauwelijks werkbaar zijn. Dat is dan ook de reden dat die unitaire partij eind jaren '70 voorgoed is uiteengevallen.
Eigenlijk kan men het zo samenvatten: unitaire partijen en instellingen waren werkbaar zolang in Vlaanderen een substantiële Franstalige elite de touwtjes in handen had, zodat het hele land eigenlijk door dezelfde bovenlaag werd gedomineerd. Met de toenemende vernederlandsing van onze maatschappij en de opkomst van een eigen Vlaamse elite was die situatie gewoon niet langer houdbaar. Men kan wel proberen die dualiteit opnieuw de kop in te drukken door een unitair systeem op te leggen, maar dat is op voorhand gedoemd om te mislukken.
Maar even los van deze discussie: ik besef dat mijn standpunt over een tweetalige unitaire staat volkomen onrealistisch is (zowel door praktische bezwaren als door een te klein draagvlak). Ik zeg alleen dat het in een ideale wereld de meest efficiënte en voor mij persoonlijk ook meest wenselijke oplossing zou zijn.
Conclusie: in een 'ideale' wereld waarin de omstandigheden en de historische achtergrond radicaal anders zijn is dat misschien een aanvaardbaar idee. Goed, maar welke relevantie heeft dat dan voor de werkelijkheid? Vlaanderen, Wallonie en zelfs in zekere mate Brussel hebben hard moeten ijveren voor autonomie en het recht op hun eigenheid, en dat gaan zij terecht nooit meer willen afgeven voor een utopisch unitarisme dat binnen de kortste keren zou vastlopen.