Met haar voorstel om overwinsten van de energie- en oliesector af te romen, gaat minister van Energie Tinne Van der Straeten een pak verder dan het Europese openingsbod. Als haar plan standhoudt, is dat een stevige meevaller in de begrotingsgesprekken.
www.standaard.be
Where do I even begin...
Het leeuwendeel, 3,5 miljard euro, komt uit een inkomstenplafond voor de elektriciteitssector. Lees: alle marktinkomsten boven de 130 euro per megawattuur worden tegen 100 procent belast.
Stel een windmolenpark. 75% van de verwachte productie is eerder al verkocht op de termijnmarkt tegen een gemiddelde prijs van €75/MWh. Voor het gemak veronderstellen we variabele noch vaste productiekosten. Mogelijke scenario's:
-Marktprijs onder de 130 euro: producent laat alle windmolens draaien en zolang de marktprijzen positief zijn, maakt hij winst.
-Marktprijs tussen de 130 en 205 euro: voor de 25% productie die nog niet verkocht was is er geen probleem, die molens blijven draaien. Voor de 75% productie die al verkocht was, is er bij een marktprijs van 130 euro nog steeds €75/MWh winst (de prijs die de producent krijgt van de koper). Vanaf 130 euro marktprijs begint hij extra belasting te betalen. Elke extra euro marktprijs doet de winst dalen met een euro. Bij 205 euro marktprijs betaalt hij 75 euro belastingen, krijgt hij 75 euro van de koper, en is er break-even.
-Marktprijs boven de 205 euro: de 25% productie die nog niet verkocht was blijft gewoon draaien. Winst is gecapped op €130/MWh. Voor de 75% die op de termijnmarkt verkocht is: dit is nu een verliespost geworden. Immers, het bedrag aan belasting is hoger dan wat de koper betaalt voor de productie. Stop dan gewoon met produceren, zou je denken. Maar bij stoppen met produceren vervalt de leververplichting aan de koper niet. De producent zit dus compleet gewrongen. Produceert hij wel dan betaalt hij meer belastingen dan wat het hem opbrengt. Produceert hij niet dan moet hij alsnog aankopen op de spotmarkt om zijn leververplichting na te komen. Tenzij hij een asset heeft die niet onder het inkomstenplafond valt. En het inkomstenplafond zou precies enkel op hernieuwbare energie van toepassing zijn.
Conclusie: een dergelijk systeem zal niet per se 'overwinsten' afromen maar, afhankelijk van de assets en hedging-strategie van de producent, mogelijk zelfs verlies veroorzaken. Het zal een rem vormen op verdere ontwikkeling van hernieuwbare energieprojecten aangezien er een investeringsonzekerheid wordt gecreëerd. En er zit een onvermijdelijke incentive in het systeem om productie te verleggen naar assets die niet onder het inkomstenplafond vallen.
Het kabinet steekt niet onder stoelen of banken dat sommige energieproducenten dat stevig zullen voelen. Voor 2022 wordt vooral Engie/Electrabel getroffen. Het bedrijf betaalt nu al 700 à 800 miljoen aan repartitiebijdrage voor de kerncentrales Doel 4, Tihange 2 en Tihange 3. Maar daar komt straks nog heel wat bij. Pikant detail: de regering is vandaag ook nog altijd volop aan het onderhandelen met Engie/Electrabel over de verlenging van Doel 4 en Tihange 3.
Ik zou me meer zorgen maken over de coöperatieven zoals Ecopower. Enkel hernieuwbare energie in de portefeuille, een business-plan waarin er gestreefd wordt naar een klein dividend voor de aandeelhouder en faire prijzen voor de consument. Elke euro belasting die dus zou worden geheven op zo'n coöperatieve zal betaald worden door de aandeelhouder, zijnde in dit geval de klanten van Ecopower. En met de huidige marktprijzen en hun asset-portefeuille, zouden ze wel eens snel overkop kunnen gaan vrees ik.
Het tweede deel, goed voor 1,2 miljard euro, wil Van der Straeten halen uit een solidariteitsbijdrage van de oliesector. Het gaat dan om een bijdrage van 1,5 cent per liter. De oliesector mag die ook niet doorrekenen in de tarieven.
Ik wist niet dat de prijszetting van olieproducenten zo transparant was dat voor elke marktspeler bekend is welke marge ze draaien. Want als ze de prijzen niet mogen doorrekenen, dan moet de overheid toch weten hoe hun kostenstructuur in elkaar zit en welke marge ze draaien, niet? Hoe kan ze anders controleren of die 1.5 cent niet is doorgerekend aan de eindklant?
Opvallend: met dat voorstel gaat Van der Straeten veel verder dan de verordening die de Europese ministers van Energie afgelopen vrijdag goedkeurden. Daarin was sprake van een inkomensplafond van maximaal 180 euro per megawattuur. België zou dus een pak meer afromen dan de Europese verordening aangeeft. Bovendien sprak de Commissie over een veel kortere periode – zeven maanden – om een crisisbijdrage te heffen. België zou de crisisbijdrage twee volledige jaren heffen.
Gaat nog een leuk verhaal worden. Marktprijzen in België gaan deze winter hoog liggen omdat we gaan exporteren naar Frankrijk om daar het elektriciteitstekort op te vangen. Maar een windmolen die over de Franse grens staat zou er meer aan overhouden dan een windmolen die op Belgisch grondgebied staat en wiens productie naar Frankrijk geëxporteerd wordt. En het wordt helemaal leuk moest er in de buurlanden geen belasting meer zijn en hier wel.
Binnen de federale regering heerst nog enig voorbehoud tegen de voluntaristische communicatie van de groene minister van Energie. Maar het mag wel duidelijk zijn dat de crisisbijdrage de federale begrotingsoefening een stuk makkelijker zou maken.
Anders moeten ze het plafond op €70 leggen, dan hebben ze nog minder problemen bij het opmaken van de begroting. Dit is zoals elke berekening van de overheid: uitgaan van een best case scenario en de mogelijke problemen negeren. Ik eet mijn pet op als ze effectief 4.7 miljard extra inkomsten halen. Waar zit in dergelijk systeem trouwens de incentive voor de overheid om de prijzen op de markt naar beneden te krijgen? Hoe hoger de marktprijs gaat, hoe meer inkomsten voor de staat. Zolang die inkomsten de kostprijs van de temperende maatregelen compenseren zie ik geen reden meer waarom de overheid maatregelen zou treffen om structureel iets aan de situatie te veranderen.
(11 jaar)