Het contrast was groot. Omstuwd door camera's stormde Jean-Luc Dehaene dinsdag de Kamer binnen, na zijn ontmoeting met de Koning. Hij werd overstelpt met tientallen vragen. Dehaene gaf aan dat oranje-blauw de enige realistische mogelijkheid is om te beginnen onderhandelen, iets wat we al op 11 juni wisten. Veel meer dan dat viel er niet te vernemen.
Diezelfde namiddag ging er een eerste bijeenkomst door van CD&V- en Open VLD-kopstukken op het kabinet van Open VLD-vicepremier Patrick Dewael, Wetstraat 2. Bij deze bijeenkomst, veel relevanter dan het verslag van de Koninklijk Onderhandelaar, werden de camera's gemeden als de pest. De tv-ploegen werden verschalkt doordat op de andere hoek van het park, in Wetstraat 16, tegelijkertijd een naar verluidt 'amicale' ontmoeting plaatsvond tussen oud-premier Dehaene en bijna-oud-premier Guy Verhofstadt.
Zaten rond de tafel voor Open VLD: gastheer Patrick Dewael, Karel De Gucht, Vincent Van Quickenborne, voorzitter Bart Somers en Wouter Gabriels - de kabinetschef van Verhofstadt. De CD&V'ers van dienst waren senator Yves Leterme en de andere helft van het koningskoppel, Inge Vervotte, voorzitter Jo Vandeurzen, kamervoorzitter Herman Van Rompuy, net-niet-kamervoorzitter Pieter De Crem en cabinetard Hans D'Hondt - voor de technische ondersteuning. Wat Limburgs fruit en spuitwater moesten de bitterheid tussen de voormalig paarse kopstukken en oppositiebeukers wegspoelen.
Omdat Reynders noch Dehaene al de vier partijen nodig voor oranje-blauw samen rond de tafel heeft gebracht - 'Ik heb tot op vandaag geen garanties dat ze alle vier zouden komen opdagen', zei Dehaene daarover - zijn in alle stilte bilaterale gesprekken gestart. CD&V en Open VLD maakten in een viertal uur een tour d'horizon van het sociaal-economische beleid dat oranje-blauw moet gaan voeren. Over het communautaire werd bijna niet gerept. Dat is in handen van Dehaene.
Ook al werden er geen beslissingen genomen, de vergadering kan wel de kiem vormen van het oranje-blauw project. De begrotingsvooruitzichten zijn somber, zo moest iedereen rond de tafel vaststellen. De minimale budgettaire inspanning die moet geleverd worden om de vergrijzing op te vangen, is éénprocent van het bruto binnenlands product per jaar. Daarbij wordt dan al rekening gehouden met een strakke beheersing van de uitgaven en wordt abstractie gemaakt van ongelukken inzake rente-ontwikkeling en ontvangsten uit vennootschapsbelasting.
Eénprocent van al wat we produceren aan goederen en diensten, dat moet toch haalbaar zijn? Dat is buiten de waard gerekend. Dat cijfer houdt geen rekening met allerlei 'zoetigheden' zoals de rechtvaardigheidsagenda van CD&V (uitgavenverhogingen) of belastingverlagingen van de liberalen. Niet alleen de staatshervorming wordt dus moeilijk.
Tegelijkertijd heeft deze formule zonder socialisten de kans om socialistische heilige huisjes te slopen. Het aantal ambtenaren moet drastisch naar omlaag, zo klonk het eensgezind. Een kleine tienprocent van de ambtenaren vertrekt met pensioen, en dat is een kans om de natte droom van een slanker en efficiënter overheidsapparaat te installeren. Niet dat er een totale aanwervingsstop moet komen, maar wel minder en beter opgeleide ambtenaren. Ook minder belastingen en lasten, iets wat de liberalen nu écht willen doorzetten zonder de 'boycot' van een PS die elke begrotingsronde een Algemene Sociale Bijdrage als nieuwe belasting wou.
De grote vraag is wat het sociaal-economisch linkse CdH en het ACW willen. CD&V zal in een constellatie met N-VA en de liberalen via een sterk sociaal gericht beleid er angstvallig over willen waken dat zijn linkerflank gedekt is. De boodschap van Yves Leterme op Rerum novarum om twee miljard euro te besteden aan chronisch zieken, gehandicapten of ouderen, zal nog tientallen keren in alle toonaarden worden herhaald. 'In deze formule van oranje-blauw zijn wij allen ACW'ers', zei een gevatte CD&V'er, die tot de rechtervleugel gerekend mag worden. Een aantal liberalen was de ironie van die opmerking niet opgevallen.
Meer dan een eerste uitgebreide verkenningsronde was dit niet. Het échte werk kan pas beginnen als formateur Leterme de vier partijen rond de tafel brengt. Dat zou misschien volgende week al kunnen gebeuren. Als Jean-Luc Dehaene voelt dat hij communautair geen vooruitgang meer kan boeken, is hij niet van plan om zijn opdracht nog te rekken en geeft hij liever vroeg dan laat de fakkel door aan Yves Leterme.
Intussen schuiven de Franstaligen in het communautaire ogenschijnlijk niet op. Didier Reynders en Melchior Wathelet willen wel dat vreselijke symbooldossier Brussel-Halle-Vilvoorde helpen oplossen, maar tot welke prijs? Een zo moeilijk mogelijk compromis, met een splitsing die geen echte splitsing is.
In Vlaamse onderhandelingskringen wordt met veel overtuiging verwezen naar wat zich donderdag in de Kamer afspeelde. Na 'honderd uur pendeldiplomatie' van Pieter De Crem en co., kwam er geen zweem van een oranje-blauwe stemming maar een puur communautaire stemming uit de bus. Alle Nederlandstalige kamerleden stemden voor de hoogdringendheid van de splitsing van BHV; alle Franstaligen tegen. Het verleidde een CD&V'er tot deze vaststelling: 'Wie het verdergaande federalisme blijft weigeren, krijgt het separatisme in het gezicht.'
