Opvolgers F16 worden de laatste bemande toestellen’
03/09/2014 | Peter De Lobel
Generaal Van de Voorde van de Luchtcomponent begrijpt de heisa over de F16-opvolgers niet. ‘Als we plots voor hetzelfde geld honderd toestellen kunnen kopen, speelt dat uiteraard een rol in de keuze. Maar daarom doen we net deze bevraging, om de zaak te kunnen objectiveren.’
‘Opvolgers F16 worden de laatste bemande toestellen’
Claude Van de Voorde. belga
Generaal Van de Voorde van de Luchtcomponent begrijpt de heisa over de F16-opvolgers niet.
‘We gaan geen toestel kopen waar we over tien jaar niets meer kunnen mee aanvangen’
‘Op dit moment is elke uitspraak over het aantal toestellen compleet voorbarig’
Het document waarmee Defensie mogelijke leveranciers voor een opvolger van de F16 bevraagt, zou niet neutraal zijn. Dat melden de VRT en Le Soir, die de tekst konden inkijken. Er zou een voorkeur in doorschemeren richting de Amerikaanse F35, de Joint Strike Fighter. Luitenant-generaal Claude Van de Voorde, de bevelhebber van de Luchtcomponent van het Belgische leger, ontkent formeel. Hij begrijpt de hele heisa ook niet goed. ‘We kunnen toch niet blind een bepaald toestel naar voren schuiven?’
Met een bevraging die u geheim wil houden probeert u de F16-opvolger net richting F35 te duwen.
‘Dat dat document niet wordt vrijgegeven is een keuze van de minsiter en de Chef Defensie. Maar ik ken de inhoud, en de persbriefing die er in juli over werd gegeven, was een perfecte weergave van wat erin staat. Dat document dient net om informatie te vergaren, dat is het hele opzet. Het taalgebruik is dus zeker niet van die aard dat we maar naar één kandidaat kijken.’
De ambities schijnen zo geformuleerd dat alleen de F35 eraan kan voldoen.
‘Er staat dat wij de ambitie hebben om aan high intensity-operaties te kunnen deelnemen. Punt. Hoe je daaruit zou afleiden dat we alleen naar de F35 kijken, dat moet je mij eens uitleggen. In Libië hebben de Fransen deelgenomen met hun Rafale-toestelen, die ook in deze bevraging zitten. En de Britten en de Duitsers vliegen met Eurofighter, ook een mogelijke kandidaat.’
‘Er wordt aan sfeerschepping gedaan. Zo zouden wij absoluut stealth-capaciteit (waarmee een toestel minder zichtbaar wordt, onder meer op de radar, red.) eisen. Klopt dus niet, hè. Er staat wel dat we ons willen kunnen verdedigen. En stealth is daarvoor één mogelijkheid, maar er zijn ook andere mogelijkheden. De Rafale en de Eurofighter hebben actieve afweersystemen aan boord.’
De toestellen moeten lang meegaan, net zoals de F16. Waarom dan toch peilen naar de F18? Die worden binnenkort waarschijnlijk niet meer gebouwd.
‘Alles zal tegen het licht moeten worden gehouden. En maak u geen zorgen, we gaan er niet voor pleiten om een toestel te kopen waarmee we over tien jaar niets meer kunnen aanvangen. Er moeten updates mogelijk zijn, net zoals bij de F16. Stel dat de F18 er als eerste keuze uitkomt, en andere landen gaan dezelfde kant op, dan is het niet onmogelijk dat die industrie haar plannen herziet en de toestellen toch langer bouwt.’
‘Het ene toestel zal op deze vraag meer punten krijgen, het andere op iets anders. Waar het om draait, is dat we de keuzemogelijkheden kunnen objectiveren. Eens we dat plaatje hebben, kunnen we het matchen aan het ambitieniveau dat op dat moment afgesproken wordt.’
Hoe zit het met die ambities? U zou tot dertig vliegtuigen gelijktijdig willen kunnen inzetten, dat is het dubbele van nu.
‘Het huidige ambitieniveau is: tien vliegtuigen permanent kunnen inzetten in het buitenland en vier toestellen voor de bescherming van het Belgische luchtruim. En als het absoluut noodzakelijk is, moet het ook mogelijk zijn om tot dertig toestellen gelijktijdig in te zetten. Maar dan spreken we echt over een absolute, complete worst case, de one shot als de derde wereldoorlog uitbreekt.’
‘Nu kan een F16 200 tot 220 uren per jaar vliegen, omdat de toestellen regelmatig een onderhoudsbeurt moeten krijgen. Maar een nieuw toestel kan misschien 300 of 350 uren per jaar aan. Dat weten we nog niet, die informatie moeten we nog krijgen. Ook de manier van trainen is van belang. Dat zal vermoedelijk meer met simulatoren kunnen. Misschien wordt zo het aantal vlieguren voor piloten van 160 naar pakweg 120 teruggebracht. Samen kan dat betekenen dat je minder toestellen nodig hebt om evenveel parate piloten en eenzelfde inzetbaarheid te bereiken.’
‘Op dit moment is elke uitspraak over het aantal toestellen dus compleet voorbarig. Als een van die vijf constructeurs ons plots zegt dat we voor hetzelfde geld honderd in plaats van veertig toestellen kunnen kopen, tja, dan zullen we daar uiteraard ook rekening mee houden.’
Aha, het budget komt ter sprake. Als er iets is dat de defensie-ambities kan intomen...
‘Vergis u niet, al die toestellen zitten in dezelfde prijsvork. Maar het is perfect mogelijk dat we de ambities moeten aanpassen aan de budgettaire realiteit, zeker. Dat we in plaats van tien, nog maximaal zeven of acht toestellen kunnen inzetten. Dan is dat zo. Dat wordt politiek bepaald aan de hand van het totaalpakket.’
Even een paar stappen terug: hebben we eigenlijk wel gevechtsvliegtuigen nodig? Met een handvol kan je het Belgische luchtruim verdedigen en verder koop je drones.
‘Geef mij de naam van één land dat zoiets doet. Onbemande toestellen zijn complementair, die gebruik je in combinatie met gevechtsvliegtuigen. Drones hebben nadelen. De risico’s op collateral damage zijn groot en ze zijn veel kwetsbaarder. De komende vijftig tot zestig jaar zullen we nog vooral met bemande toestellen vliegen. Het gaat om meer dan bommen gooien. Je verzamelt ook inlichtingen en je creëert via show of force een ontradend effect. Al zal de opvolger van de F16 waarschijnlijk het laatste bemande toestel zijn, dat wel.’
‘Mochten de F16’s dertig jaar lang in de garage hebben gestaan, dan zouden we geen nieuwe toestellen kopen. Maar ze zijn amper thuis geweest, ze werden voortdurend in operaties ingezet.’
Binnenkort worden de C130-transportvliegtuigen vervangen door de enorme A400M. Zo groot dat die volgens sommigen hoofdzakelijk geladen met lucht zal rondvliegen.
‘Om in Afghanistan of Libanon grote contingenten ter plaatse krijgen, is geen enkel toestel te groot. Voor kleinere zendingen zijn die toestellen inderdaad mogelijk te groot. Daarom doen we ook aan internationale pooling & sharing in het European Air Transport Command (EATC). Wij vliegen bijvoorbeeld met Duitse of Nederlandse vracht en andersom. Onder meer ook Frankrijk, Spanje en Luxemburg zijn lid. Zo heb je een mix van grote, hele grote en kleinere vliegtuigen. Die samenwerking loopt nu twee jaar en draait perfect.’