Van onze redacteurs
Of koninklijk bemiddelaar Johan Vande Lanotte de laatste twee nachten goed geslapen heeft, is onduidelijk. De kans is in elk geval reëel dat er woensdagnacht verschillende N-VA'ers slecht geslapen hebben.
Vande Lanotte zette woensdagavond het eindspel in wat de financieringswet betreft. De eerste partij waar hij mee sprak, was de N-VA. Gisteren had hij dan gesprekken met de PS en CD&V, en 's avonds was er nog een onderhoud met het N-VA-kopstuk Bart De Wever en de PS-topman Elio Di Rupo. De gesprekken zijn nu in de fase van de laatste aftoetsing beland. Begin volgende week legt Vande Lanotte een ‘eigen financieringsmodel' voor.
In Vlaamse kringen leek het onderhoud op verschillende punten problematisch te zijn, hoewel er nuances waren tussen de partijen. Vande Lanotte toetste onderdelen van een financieringswet af waarbij de voordelen die er voor Vlaanderen inzaten, in essentie weg waren en vervangen waren door Franstalige verzuchtingen.
Vlaanderen zou geen eigen fiscale tariefautonomie krijgen. Het ‘voordeel' van het centrale kenmerk van het Belgisch belastingsysteem, het sterk progressieve karakter (wie meer verdient, valt in een hogere belastingschaal, waardoor toplonen extra afgeroomd worden), blijft volledig bij de federale overheid. De regio's moeten het doen met een vlakke heffing (zeg maar één enkel laag identiek tarief inzake personenbelasting).
Vande Lanotte zou evenmin uitgaan van de opbrengst van de personenbelasting, maar van het netto belastbaar inkomen. Alleen al op die manier haalt hij een paar honderd miljoenen euro's weg bij Vlaanderen. Bij de gemeenschappen verdwijnen verworvenheden van het Lambermont-akkoord, waardoor de band met de personenbelasting en de al bestaande responsabilisering aangetast wordt. De 80/20-verdeelsleutel (in verband met Brussel) voor het toewijzen van de middelen, zou ook nog eens gewijzigd worden. De nieuwe verdeelsleutel voor de gemeenschappen zou op bevolking en leerlingenaantallen gebaseerd worden.
Vlaanderen krijgt op die manier via een staatshervorming wel bevoegdheden, maar financieel moet het betalen. De vraag is bovendien om hoeveel daadwerkelijke bevoegdheden het gaat. Het betalingsloket voor de kinderbijslag wijzigen levert geen beleidshefboom op. De vraag is nu: is dit in deze fase nog pure tactiek? Haalt Vande Lanotte bij de meest veeleisende partijen de verwachtingen zo naar beneden in de hoop volgende week met een gematigder voorstel alsnog te kunnen scoren? Welke verbetering zou dat dan zijn: extra bevoegdheidsoverdrachten waarop de PS wil toegeven mits de Waalse portemonnee gesoigneerd blijft?
De vrees van de N-VA is dat de Vlaams-nationalisten en CD&V uit elkaar gespeeld worden. De N-VA zou op die manier als enige de zwartepiet toegeschoven krijgen. De N-VA zit dan klem. De belastingmaterie is zo complex dat de N-VA nooit aan de bevolking uitgelegd krijgt waarom het een compromis dat door een meerderheid wellicht toegejuicht zal worden, van tafel veegt.
Peter De Lobel onderschat de mediasterkte van een De Wever denk ik, dit is duidelijk geen responsabilisering. Dit is een compromis van VDL die opnieuw bewijst dat alle middelen goed zijn om met geblonken papier over de streep te komen, de zever op de papieren is van minder belang. Na het zilverfonds en de paarse begrotingen is het de beurt aan de nieuwe staatshervorming om verneukt te worden.