Facebook, de een is er meerdere malen per dag te vinden, terwijl de ander er niets mee te maken wil hebben. De een plaatst aan de lopende band ‘selfies’ terwijl de ander vooral toeschouwer is van het hetgeen zich online afspeelt. En of je Facebook nu leuk vindt of niet, als betrekkelijk nieuw fenomeen is het een dankbaar onderwerp voor onderzoekers en hun trawanten.
Een regelmatig onderzocht onderwerp betreft het effect van Facebook op de gebruiker zelf. Een van de zorgelijke uitkomsten hiervan is dat de interactie op Facebook lijkt te kunnen leiden tot depressieve klachten bij jongeren. Belangrijke kanttekening hierbij is wel dat de aanleg of gevoeligheid voor depressieve symptomen aanwezig moet zijn alvorens dit effect kan optreden. Het gebruik van Facebook op zich lijkt niet direct in staat te zijn om een ernstige neerslachtigheid te veroorzaken.
Keith Ablow, onderzoeker van de University of Michigan heeft daarnaast ook andere effecten gemeten betreffende de stemming van jongeren. Hij vond een relatie tussen het gevoel van welzijn en de frequentie van het Facebook bezoek. Jongeren gingen zich minder goed voelen naarmate ze vaker hun Facebookpagina bezochten. Er is sprake van een oorzakelijk verband. De frequente bezoeken leiden, volgens Ablow, tot een slechter gevoel en niet andersom.
Daarnaast blijk uit een onderzoek van ‘On device’ onder ruim 17 duizend mensen tussen de 16 en 34, dat Facebook inderdaad zo nu en dan een rol kan spelen bij een rotgevoel. Zo liep 10 procent van de ondervraagden een nieuwe baan mis vanwege hun uitlatingen op Facebook. Niet iets om blij van te worden.
Professor ‘HR en sociale media’, Ralf Caers, van de Hoogeschool-Universiteit van Brussel weet te melden dat dit aantal in België nog veel hoger ligt. Onder het mom van het voorbereiden van een gesprek werden de profielen van sollicitanten bekeken en als selectiecriterium gebruikt. Het presenteren van je online profielen is hierdoor een belangrijk onderdeel van sollicitatieactiviteiten. Ook in sollicitatiecoaching zal het niet ontbreken.
Professor S. Shyam Sundar van het Penn State’s Media Effects Labratory benaderde het onderzoek vanaf de andere kant. Hij vroeg zich niet zo zeer af wat het effect van het sociale medium op de gebruiker was, maar hoe verschillende gebruikers hun Facebook inzette. Voor zijn onderzoek onderzocht hij de wijze waarop 225 studenten hun netwerkpagina gebruikten. Hij ontdekte een verschil tussen mensen met een positief en negatief zelfbeeld.
Studenten met een positief zelfbeeld waren vooral bezig om hun profielen steeds mooier te maken en veel over zichzelf te vertellen. De studenten met een negatief zelfbeeld deden dat niet zo heel vaak. Zij bewaakten vooral datgene wat anderen op hun prikbord hadden geplaatst of elders over hen schreven. Hierbij werd dan vooral gekeken naar negatieve of schadelijk berichten. Waar mogelijk werden deze verwijderd.
Tenslotte een opmerkelijk onderzoek van de University of Birmingham. In dit onderzoek kwam naar voren dat Facebook wellicht niet zo sociaal is als je zou verwachten. Gebruikers die veel foto’s van zichzelf postten rapporteerde vaker een lagere intimiteit en verbondenheid in hun relaties. Een lagere intimiteit en verbondenheid? Inderdaad. De theorie hierachter is dat wanneer mensen aan de lopende band mooie foto’s van zichzelf plaatsen of plaatjes van alle hippe terrassen, strandtenten en feesten waar ze geweest zijn, ervaren worden alsof zij hun ego aan het oppoetsten zijn. Ook het doorlopend rapporteren over je hobby’s of bepaalde onderwerpen kan leiden toe gevoelens van afgunst waardoor de relaties in het echte leven juist verslechteren….
Keith Ablow maakt zich zorgen. Hij verwacht dat Facebook in de toekomst kan rekenen op claims van mensen die vinden dat hun psychisch welzijn is aangetast door het gebruik van Facebook. Deze laatste zal als een soort tabaksfabrikant in het beklaagdenbankje moeten verschijnen. Althans, volgens Ablow. Of het werkelijk zo’n vaart zal lopen? Ik vraag het me af. Het doet mij denken aan de zaak die de Postcode Loterij ooit tegen zich aangespannen zag door een dame die niet had mee gespeeld terwijl haar postcode wel in de prijzen viel. Zij claimde een schadevergoeding aangezien zij zich psychisch beschadigd voelde doordat ze nu wist welke prijzen ze was misgelopen…
Zoals gezegd is Facebook, als onderwerp van onderzoek, een betrekkelijk nieuw fenomeen. Er zal meer onderzocht moeten worden. De eerste onderzoeken wijzen uit dat Facebook een echt sociaal medium is. Sociaal in die zin dat het van invloed is op gedrag en interactie tussen mensen. Daarnaast lijkt het erop dat vooral jongeren gevoelig kunnen zijn voor de dynamiek van het medium. Overigens is die gevoeligheid niets nieuws, die was er altijd al en vormt een normaal onderdeel van de persoonlijke ontwikkeling van mensen. In dit ontwikkelingsproces zijn er nieuwe spelers bijgekomen. Facebook, Twitter, What’s app, Skype, Histagram, Pinterrest en ga zo maar door. Iets nieuws en we moeten er mee zien te dealen.