Archief - Zweden luistert alles af

BRUSSEL/STOCKHOLM (AP, DS) - Iedereen die vanaf januari vanuit Zweden naar het buitenland belt of mailt, riskeert te worden afgeluisterd door de Zweedse inlichtingendienst. Die krijgt van het parlement de meest verregaande afluister- en inkijkwet in Europa. Tegenstanders spreken over een 'Big Brother'-wet.
Het Zweedse parlement heeft woensdagavond een wet goedgekeurd die toestemming geeft om internationale telefoongesprekken af te luisteren zonder dat er een bevel van de rechter nodig is. Ook e-mails en faxen mogen worden gescand op sleutelwoorden. Dat gebeurt door de inlichtingendienst, die de informatie kan doorspelen aan de politie.

Na een verhit debat stemden 143 parlementsleden voor en 138 tegen. De wet wordt in januari 2009 van kracht. Voorstanders van de wet zeggen dat deze nodig is om het land te beschermen tegen terroristische aanvallen.

Maar volgens critici brengt de wet de privacy van de burgers in gevaar. Demonstranten deelden gisteren buiten het parlement exemplaren uit van het boek 1984 van George Orwell, waarin een samenleving wordt beschreven die volledig wordt gecontroleerd door 'Big Brother'. Honderden mensen waren bij het protest aanwezig. Zweden heeft een lange en beroemde democratische traditie, en volgens de tegenstanders staat de wet haaks op die traditie.

Volgens het internetbedrijf Google en het Zweedse telecombedrijf TeliaSonera AB is de Zweedse wet het meest ingrijpende afluisterplan in Europa. 'Door deze maatregelen te introduceren volgt de Zweedse regering het voorbeeld van regeringen in landen zoals China, Saudi-Arabië en de Verenigde Staten', zei Peter Fleischer, privacybewaker van Google.

De Zweedse regering ontkent nochtans dat ze met de wet ongelimiteerde macht krijgt om haar eigen burgers te bespioneren. Alleen internationale communicatie zal worden afgetapt, geen binnenlands verkeer, garandeert de overheid. Alleen gelooft niet iedereen dat. Peter Radberg, parlementslid van de Groenen, zei dat het bijvoorbeeld bij e-mails 'technisch onmogelijk is om een onderscheid te maken tussen binnenlands en internationaal verkeer'.

Onder de huidige wetgeving mogen telefoontjes en e-mails alleen onderzocht worden met een gerechtelijk bevel. De geheime dienst is al wel toegestaan om signalen die via de lucht worden verstuurd af te luisteren, zoals radio en satellietverkeer.

De wet ontlokt ook kritiek van journalistenorganisaties. De Europese Federatie van Journalisten wijst erop dat het haast onmogelijk wordt voor bronnen en tipgevers om anoniem informatie door te geven aan journalisten via de telefoon of het internet. Elk telefoongesprek en elk mail of telefoongesprek kan in theorie immers toegankelijk zijn voor de veiligheidsdienst. Mensen zouden daarom huiverig worden om contact op te nemen met de pers, al blijft het afluisteren van binnenlands verkeer zonder rechterlijk bevel in principe strafbaar.

Het verschil tussen het nieuwe Zweedse model en de Belgische wetgeving is groot, zegt woordvoerder Emmanuel Vincart van de Belgische Privacycommissie, die in ons land toezicht houdt op de wijze waarop persoonsgegevens worden aangewend.

'In België mogen de veiligheidsdiensten of de politie niet zomaar meeluisteren met gesprekken op basis van de inhoud van het gesprek', zegt Vincart. 'Alleen via een onderzoeksrechter kan worden afgetapt, maar dan ook alleen in individuele gevallen - niet op algemene basis, zoals nu in Zweden zal gebeuren - en op vermoeden van zware misdrijven.'

Op Europees niveau wordt wel gewerkt aan een uitbreiding van de zogenaamde Europese 'dataretentierichtlijn', waarbij gegevens van telefoonverkeer een tijdlang opgeslagen blijven, maar ook daar is nog lang geen vergelijking met het Zweedse model mogelijk. 'Er wordt bijvoorbeeld overwogen om telefoon- en dataverkeer wel te kunnen controleren op het 'verkeer' - wie belt of mailt naar wie - maar niet op de inhoud van het gesprek', zegt Vincart.

Hoe staat de Belgische privacycommissie tegenover de Zweedse richtlijn? 'Wij zijn niet pro of contra', aldus Vincart. 'Maar als zo'n wet in België zou worden voorgesteld, moet ze wel eerst bij ons passeren. Doorgaans is de Privacycommissie daar redelijk conservatief in, in de zin van beschermend voor de privacy van de burger.' (jdc)

Klik om te vergroten...

koebeest zei:

Een normaal mens heeft daar geen last van, so no problem for me

Klik om te vergroten...

killgore zei:

mails encrypteren ftw.

Klik om te vergroten...

Tyfius zei:

"Sseeeeg, gij stuurt mij ne rare mail. Eerst kreeg ik zo een uitroepteken vraag en dan een hoop rare tekens."

Klik om te vergroten...

¨$^µù^§èçà#&&² zei:

Hoe kunt ge dit nu niét erg vinden? Zeer verontrustend.

Klik om te vergroten...

gentille zei:

Ik denk niet dat dit iets nieuws is eigenlijk. Ik denk dat grootmachten ons al langer dan vandaag in de gaten houden

Klik om te vergroten...

Thin Liz zei:

Alsof dat nu al niet het geval was... Echelon iemand?

Klik om te vergroten...

ECHELON is de naam waaronder de Verenigde Staten, het Verenigd Koninkrijk, Canada, Australië en Nieuw-Zeeland zich gezamenlijk inspannen om wereldwijd alle vormen van communicatie af te luisteren. De zo verkregen intelligence wordt Signals Intelligence genoemd, in vakjargon vrijwel altijd afgekort als SIGINT. De gezamenlijke inspanning is gebaseerd op het United Kingdom-USA Communications Intelligence Agreement, beter bekend als simpelweg het UKUSA-akkoord, dat in 1948 werd gesloten.

Klik om te vergroten...

In its report, the European Parliament states that the term ECHELON is used in a number of contexts, but that the evidence presented indicates that it was the name for a signals intelligence collection system. The report concludes that, on the basis of information presented, ECHELON was capable of interception and content inspection of telephone calls, fax, e-mail and other data traffic globally through the interception of communication bearers including satellite transmission, public switched telephone networks and microwave links.

Klik om te vergroten...

Op 5 juli 2000 besloot het Europees Parlement tot het opzetten van een tijdelijke commissie om onderzoek te doen naar ECHELON. De reden hiervoor was een rapport genaamd Interception capabilities 2000 waarin melding werd gemaakt van het gebruik van de door het ECHELON-netwerk vergaarde inlichtingen voor commerciële doeleinden van de bij het UKUSA aangesloten landen. Zo zou in 1994 het Franse concern Thompson-CSF een contract in Brazilië ter waarde van $ 1,3 miljard zijn misgelopen ten gunste van het Amerikaanse Raytheon als gevolg van onderschepte commerciële informatie die aan Raytheon zou zijn doorgespeeld. In datzelfde jaar zou Airbus een contract van $6 miljard in Saoedi-Arabië zijn misgelopen ten gunste van de Amerikaanse bedrijven Boeing en McDonnell Douglas omdat via ECHELON alle onderhandelingen tussen Airbus en Saoedi-Arabië waren afgeluisterd en de informatie werd doorgespeeld aan de beide Amerikaanse bedrijven.

Klik om te vergroten...