Archief - Turkije wil regionale grootmacht worden

ISTANBUL - Analyse Premier Erdogan stelt zich onafhankelijk op van het Westen Turkije heeft zijn buitenlands beleid omgegooid. Premier Erdogan onderstreept dat deze week met zijn bezoek aan Iran. De tijd dat Ankara danste naar de pijpen van zijn westerse beschermheren is voorbij.
Wat ziet een voormalig minister van Buitenlandse Zaken in Turkije als zijn opvolger warme vriendschappen ontwikkelt met voorheen verfoeide regimes in het Midden-Oosten als Iran, Syrië en Irak? Als zijn land tegelijkertijd hooglopende ruzie maakt met Israël, dat al een halve eeuw een trouwe bondgenoot is van seculier Turkije in een vijandige Arabische wereld?

'Ik noem dat nieuw Ottomanisme', zegt Sukru Sinah Gurel, minister van Buitenlandse Zaken in 2002. 'Turkije kijkt niet langer naar het Westen, maar slaat zijn vleugels uit in alle windrichtingen. Turkije meet zich de rol aan van een regionale supermacht. Dat kan de Europese belangen schaden. Maar dan had Europa maar niet zo afwijzend moeten staan tegenover een toetreding van de Turken.'

Turkije is zijn rol als bedelman voor de toetreding tot de Europese Unie ver voorbij. Het ontwikkelt zich in rap tempo tot regionale reus in de Kaukasus, de Balkan en het Midden-Oosten.

Dat vindt niet alleen Gurel. Ook andere oud-ministers zien nu dagelijks de bewijzen zich opstapelen dat Navo-lidstaat Turkije heeft gebroken met het buitenlandse beleid van de afgelopen eeuw. De tijd dat Ankara alleen naar het pijpen danste van zijn westerse beschermheren, is voorbij.

De Turkse premier Recep Tayyip Erdogan onderstreept dat deze week met zijn bezoek aan Iran. De omstreden Iraanse president Mahmoud Ahmadinejad noemde hij 'een vriend,. In een interview met de Britse krant The Guardian deed Erdogan de westerse beschuldigingen dat Iran heimelijk een kernwapen wil ontwikkelen af als 'geroddel'.

Die woorden jagen de traditionele bondgenoten van Turkije schrik aan. Maar de wending in het Turkse buitenlands beleid reikt veel verder dan de steunbetuiging aan Ahmadinejad. Israël voelt dat het meest.

Een tv-serie waarin Israëlische soldaten in koelen bloede Palestijnse kinderen doodschieten, bleef ondanks woedende reacties in Israël op de Turkse staatstelevisie te zien, zij het in een iets afgezwakte vorm. Een jaarlijkse Navo-training boven Turks grondgebied werd geannuleerd omdat Turkije niet wilde dat Israël eraan deelnam. In dezelfde week kondigde Ankara gezamenlijke militaire oefeningen aan met Syrië, een buurland dat niet alleen formeel nog in oorlog is met Israël, maar dat Turkije tien jaar geleden zelf nog met een oorlog bedreigde. Syriërs hebben niet langer visa nodig om naar Turkije te reizen.

'Emotie is beleid geworden', zegt Hikmet Cetin, minister van Buitenlandse Zaken tussen 1991 en 1993. 'De oorlog in Gaza wordt gebruikt als excuus voor de nieuwe koers.'

Wie begin dit jaar premier Erdogan tijdens het World Economic Forum woest zag weglopen uit een debat met de Israëlische president Peres over de oorlog in Gaza, zou kunnen denken dat er sprake was van een emotionele oprisping. Het optreden bezorgde Erdogan vlak voor de gemeenteraadsverkiezingen in maart massale steunbetuigingen van zijn kiezers, en in de Arabische wereld.

'Het is heel gevaarlijk om buitenlands beleid te gebruiken voor binnenlandse doeleinden', waarschuwt Cetin.

Tien maanden later is duidelijk dat dit wel de opzet van de regering-Erdogan is. De band met Israël wordt ingezet als offerlam voor een reeks impopulaire maatregelen die de Turkse regering aan de trotse Turkse kiezer moet verkopen om zijn regionale ambities te realiseren.

Het is de maand waarin Turkije een historische regeling ondertekende met het buurland Armenië die een einde moet maken aan een eeuw van vijandschap. Turkse nationalisten krijgen koude rillingen bij het idee dat het resultaat van die overeenkomst zou zijn dat Turkije moet erkennen dat er in 1915 een genocide op de Armeniërs werd gepleegd.

Tegelijkertijd begint de toenadering tot een andere vijand, de Koerden, stilaan vorm te krijgen. De Turkse autoriteiten zagen deze week minzaam toe hoe strijders van de Koerdische afscheidingsbeweging PKK vanuit Irak de Turkse grens overstaken. Ze werden juichend ontvangen door duizenden Koerden, en niet gearresteerd.

Het valt allemaal onder het masterplan van de recent aangetreden minister van Buitenlandse Zaken Ahmet Davutoglu. Zijn ambitie rust op twee pijlers: 'nul problemen met de buurlanden', en wijdverbreide Turkse invloed in de regio. Volgens Davutoglu kan dat allemaal parallel met het toetredingsproces met Europa gebeuren.

'De regering is op zoek naar wisselgeld voor dit beleid', zegt oud-minister Gurel. 'Israël is een makkelijke zondebok. Dit gebeurt met de stilzwijgende goedkeuring van de Amerikanen, die ook vinden dat Israël het met de oorlog in de Gazastrook te bont heeft gemaakt.'

'Intussen krijgt Turkije van Washington de vrije hand om zich als regionale grootmacht te profileren. Als de Amerikaanse troepen zich straks terugtrekken uit Irak, moet Turkije het vacuüm vullen.'

De Arabische landen zeggen dat ze die nieuwe Turkse rol met enthousiasme omarmen. 'Premier Erdogan heeft met zijn actie vertrouwen gewekt in de Arabische wereld', zegt Omnia Taha, politiek adviseur bij de Arabische Liga die vorige week naar Istanbul reisde om de banden met de Turkse regering verder aan te halen.

'De Arabische landen zijn stuurloos en te veel onderling verdeeld om hun conflicten op te lossen. Turkije kan die rol nu spelen.'

Voor zo'n rol zal Turkije zijn band op lange termijn met Israël weer moeten herstellen, meent Ilter Turkmen, minister van Buitenlandse Zaken tussen 1980 en 1983. 'Die samenwerking is in het belang van beide. Israël zoekt toenadering tot Syrië en heeft de hulp van Turkije daarbij nodig.'

De Amerikaanse president Obama nodigde premier Erdogan deze week uit in Washington voor een dringende gesprek over de nieuwe koers. De verwachting is dat Amerika Turkije zal vragen de anti-Israëlische toon snel te matigen. Pas daarna zal blijken hoe onafhankelijk van het Westen het nieuwe Turkse buitenlandbeleid werkelijk durft te zijn.

Klik om te vergroten...

gentille zei:

Geven ze het dan op om bij Europa toe te treden?

Klik om te vergroten...

themummy123 zei:

Neen, maar de ambities zijn minder. Het is niet meer topprioriteit.

Het feit dat Europa "Kemalisme" aanviel, hielp ook niet echt. ==>minder steun van het volk om tot EU toe te treden.

Klik om te vergroten...

themummy123 zei:

Neen, maar de ambities zijn minder. Het is niet meer topprioriteit.

Klik om te vergroten...

A3xIs zei:

Laat me niet lachen... Wat Turkije nu doet is hoe het zou moeten zijn. Stel je voor dat ze EU waren. Een Arabisch land in de EU.

De enige pluim die ik ze had gegeven was de scheiding tussen kerk en staat.

Het Turkske volk moest geen geen steun geven om tot de EU toe te treden... Europa had overtuiging nodig

Klik om te vergroten...

Epyon zei:

Dat ze dan maar snel aan een atoomprogramma beginnen. Schijnt populair te zijn bij landen met een minderwaardigheidscomplex.

Klik om te vergroten...

A3xIs zei:

Idd grote fout van mij...

Arabieren zijn niet persé moslim. Ik bedoelde, een moslim oriented land met een cultuur verschil tussen het westen, in vergelijking met het midden-oosten.

Met dat in gedachten, dat ze zich meer moeten bezig houden met hun buren, ipv Westers te willen worden.

Maar uit het artikel krijg ik de indruk dat het inderdaad een emotionele reactie is op afwijzing van het westen. Ik hoop dat ze het niet te ver duwen.

Klik om te vergroten...

dadash zei:

Waarom viel Europa het "Kemalisme" aan? Ik weet niet hoe correct en volledig dat Wiki artikel is maar buiten wat te veel nationalisme valt dat toch allemaal erg mee. En de huidige Turkse regering wilde toch het hoofddoeken verbod afschaffen wat ook in druist tegen de leer van Ataturk dus is Europa niet de enige die het "Kemalisme" aan valt.

Verder vind ik het geen slechte ontwikkeling dat Turkije toenadering zoekt tot de moslim landen in de regio. Zo kunnen ze hun positie van brug tussen het westen en het oosten nog beter uitspelen. Ze kunnen een erg belangrijke rol spelen in de toekomst van de regio.

De toenadering tot de Koerden en Armenie kan ook enkel maar worden toegejuichd dat daarvoor Israel even het hard te verduren krijgt vind ik alles behalve erg.

Klik om te vergroten...

Epyon zei:

Dat ze dan maar snel aan een atoomprogramma beginnen. Schijnt populair te zijn bij landen met een minderwaardigheidscomplex.

Klik om te vergroten...

themummy123 zei:

Dat nationalisme zorgt ervoor dat Turkije geen 4 regeringen heeft of dossiers als BHV....

Klik om te vergroten...

dunno zei:

Maar misschien wel dat men in het oosten de wapens opneemt?

Klik om te vergroten...

themummy123 zei:

Bij de laatste rapport van EU over de Turkse toetreding(rapport van 13/14 oktober) werd er kritiek geuit op een wet die kritiek tegen Atatürk ziet als een schending van meningsvrijheid. Dat terwijl er ook in Europese landen verboden is om de koning te schenden? Beledigingen jegens Atatürk moet verboden blijven!!
Na de zware kritiek van de bevolking hierop, legde Olli Rehn(verantwoordelijk voor de Europese uitbreiding) een verklaring af dat ze heel veel respect hebben voor Atatürk en dergelijke....
Niet dat dit veel hielp... M'n blijft dit zien als een aanval tegen Atatürk. Ik inclusief. Wel een stomme zet van Europa als je weet hoe Turken gevoelig zijn op dit vlak. Ik kan wel bronnen geven voor dit allemaal maar die zijn in het Turks natuurlijk...

Klik om te vergroten...

dadash zei:

In welke landen is het verboden om kritiek te leveren op de koning?

Klik om te vergroten...