Archief - Aardbevingen & Vulkanen

In the Late Holocene, almost 10 % of eruptions are signif-icantly larger than the 1963 AD one and more than 15 % are ofsimilar intensity. From our conservative volume and age esti-mates for each event, we obtain a normalised cumulative vol-ume vs. time evolution for fall-producing eruptions (Fig. 11),suggesting that Agung experienced a ~10-fold increase inmagma eruptive rates between ~3.2 and 2.0 ka. Rates beforeand after this time interval averaged ~0.2–0.3 km3/ky (denserock equivalent, DRE). During the ~3.2–2.0 ka interval, theyaveraged ~2 km3/ky. The most recent period of activity atAgung seems to be characterised by similarly high eruptiverates. The composition of the magmas leading to these volu-metrically more important eruptions is not more evolved thanin the calmer periods of activity, the only clear exception beingthe 1843 AD eruption.Reported eruptive rates for explosive activity over the last0.1–10 ky at basaltic–andesitic subduction zone volcanoesrange from 0.1–0.7 km3/ky (e.g. Colima: Luhr andCarmichael 1982; Kuju: Kamata and Kobayashi 1997;Lamongan: Carn 2000;Aso:Miyabuchi2009). Apparently,Agung has experienced periods of relatively high magmaeruptive rates in its recent past, alternating with ratescomparable to those seen at other similar volcanoes. The pro-cesses controlling the variable eruptive rates remain unclear. Aregional tectonic influence resulting in partial blockage of theconduit or deeper plumbing systems seems counterintuitive:we would expect to see (i) more evolved compositions in thehigher-activity periods as a result of prolonged magmatic dif-ferentiation during calmer periods (e.g. seen at Merapi,Gertisser and Keller 2003b) and (ii) a similar response ofreduced/increased activity to regional tectonic stress changesin neighbouring volcanoes. In contrast, it seems more likelythat the Late Holocene history of Agung is characterised byperiodic increased magma supply rates from depth, followedby limited crustal residence times, and resulting in frequentintense explosive activity of relatively mafic magmas.

A 5000-year record of multiple highly explosive mafic eruptions from Gunung Agung (Bali, Indonesia): implications for eruption frequency and volcanic hazards (PDF Download Available). Available from: https://www.researchgate.net/public...s_for_eruption_frequency_and_volcanic_hazards [accessed Sep 27, 2017].



Eruptiepatroon van de laatste 5000 jaar gevonden, moest er wel effe naar zoeken, en er kan makkelijk wel eens een fout inkruipen, maar geeft duidelijk een mooi patroon, dus blijkbaar zit Agung wel een patroon van heftige erupties / verhoogde activiteit, maar voor één of andere reden was dat er sowieso wel in die regio in de 19e eeuw (Krakatau een pak meer naar het westen, maar de gebuur van zijn gebuur heeft in 1816 voor één van de zwaarste vulkaanuitbarstingen gezorgd die door ons is waargenomen.

Ik vermoed een VEI 4 als die uitbarst, iets zwakker dan 1963-1964 maar ook niet veel minder. Natuurlijk blijft het zo dat het verleden enkel een inkijk geeft in wat kan gebeuren, maar niet in wat zal gebeuren, en het weer is toch een pak voorspelbaarder dan het gedrag van vulkanen (en dat zegt al veel op zich). Ook omdat het gedrag van vulkanen vaak verder gaat dan enkele eeuwen of zelfs duizenden jaren en voor vulkanen echt goed te verstaan je ze een heel lange tijd moet waargenomen hebben, zeker in het geval van de heel zware uitbarstingen, omdat daar nooit zeer veel onderzoek is naar gedaan (alleen zoveel later, met veel bewijs dat weg is of vage reports). Het is geen makkelijke wetenschap.

Omwille van de grote bevolking die er in de omgeving leeft een uiterst gevaarlijke vulkaan. 1 miljoen inwoners in een straal van 30 km rondom de vulkaan, 5 miljoen inwoners in een straal van 100 km. Bovendien is Bali, de toeristische trekpleister nummer 1 in Indonesie. Bovendien weet je dat het door zijn frequente eruptiecyclus toch vroeg of laat terug toeslaat. Al zou ik het zeker niet nu verwacht hadden, maar later deze eeuw (2060-2070, vandaar dat ik aanneem dat de uitbarsting minder zwaar zal zijn dan die van 1963). Desondanks zijn er maar een handvol vulkanen die gevaarlijker zijn op korte termijn en zelfs op langere termijn kan ik er weinig opsommen, met sowieso altijd een heleboel black swans en dark spots (moeilijk voorspelbaar).



Hier zie je ook dat hoe recenter de tijd, hoe hoger de aardbevingen plaatsvinden, wat er op insinueert dat er magma (snel) stijgt. Dus wat er nu zou gebeuren, ofwel vindt de magma geen uitweg, en zit het daar geblokkeerd en stilt de activiteit af, maar kan de druk zich uiteindelijk na tijd blijven vormen tot op het een bepaald moment te veel wordt en dan het deksel van de plan vliegt. Al heb ik geen idee in hoeverre dit een intrusion is of er al een intrusion was (evt. op lagere hoogte).

Uitbarsting nog een kwestie van uren, wordt nu gezegd. 20-25% kans op zelfs de zwaarste vulkaanuitbarsting van deze eeuw binnen enkele uren / dagen. En dan zou ik 65 % kans zeggen op niet de zwaarste uitbarsting van de eeuw, maar wel nog flink (en in het andere geval gewoon een uitbarsting), en 5-10% kans dat er niets gebeurt in de komende weken. Er is theoretisch zelfs een kans op een zeer zware vulkaanuitbarsting (VEI 6 - 7), want deze vulkaan heeft de capaciteit ervoor, maar ik betwijfel of de vulkaan daarvoor genoeg opgeladen is (al is de magmarate heel snel, 60 jaar na een vorige uitbarsting een zwaardere uitbarsting doen (een van de 10 zwaarste en ook één van de dodelijkste van de vorige eeuw) zou ik wel straf vinden).

Nog altijd veel unrest, duidelijke magmabewegingen, en trillingen.

Ondertussen is die vulkaan uitgebarsten en weer stil, maar ik vrees voor een nieuwe (zeer zware) vulkaanuitbarsting, omdat de vulkaan tijdens de uitbarsting inflatie toonde (steeg) en geen deflatie (dalen) - een teken dat magma sneller de vulkaan inging dan dat er werd uitgestoten, 2) omdat de vulkaan trillingen vertoont met moment (zeer zwaar) en er iets de vent blokkeert. Tijdens een van die vele zware tremor episodes (die bvb. een halfuur tot uren kunnen duren) werden zeer grote stenen uitgestoten. 3) aan de zijkant van de vulkaan is atypische inflatie ontstaan, een soort van bult. Een teken dat de magma mogelijk niet meer gericht is richting de centrale vent, maar door een blokkade een uitweg zoekt, mogelijk zijdelings zoals gebeurde bij Mount St. Helens in 1980 (door die lateraal gerichte bult).

Op dit moment is de kracht van de uitbarsting een VEI 3, maar ik ben er zo goed als zeker van dat er nog een vervolg komt. De vraag is niet of? maar wanneer? Dat kan vandaag zijn, dat kan volgende week, dat kan binnen een paar maand zijn. Dat kan binnen een tiental jaar zijn, en hoe langer de vulkaan wacht, hoe gevaarlijker de situatie wordt, want de manier waarop de vulkaanuitbarsting tijdelijk beëindigd is maakt me eigenlijk echt zorgen. De volgende uitbarstingsfase zal wellicht (zeer) explosief zijn, en we gaan wellicht dan richting VEI 5-6 en mogelijk zelfs 7 (wat extreem zwaar zou zijn), maar ik sluit het bij deze vulkaan eigenlijk niet uit. Tambora en Rinjani zijn quasi zijn buren en hebben ook caldera gegaan, en Agung is daar ook toe in staat.

_______________

Verder verhoogde activiteit bij Oraefajokull in IJsland. Dat is een vulkaan die na 300 jaar wakker schoot, en de twee vulkaanuitbarstingen die de vulkaan al heeft gehad sinds mensen IJsland bewoonden, waren ook zwaar. Niet echt typisch IJslands, maar gewoon explosief. Een van die uitbarstingen, moet bijna de gehele zuidelijke kustlijn geschapen hebben. Bij een andere zijn alle priesters die toen op het eiland woonden of wie regelmatig schreven, plots na de uitbarsting dood, omdat ze na de uitbarsting plots niet meer schreven... . Het probleem is dat de vulkaan volledig gelegen onder een ijskap is (en op die manier ook "getriggered kan worden, omdat er ook verhoogde vulkanische activiteit was na de laatste grote ijstijd in IJsland), en daarom moeilijk bestudeerd kan worden en bovendien niet zo bekend is als Hekla, Katla, Bardarbunga en Grimsvotn en daardoor wat onderschat kan worden van gevaar, maar deze vulkaan kan met name levens van IJsland echt bedreigen. Qua impact voor de luchtvaart, zal dit een zelfde soort type vulkaan zijn als Eyjafjallajokull in april 2010 (die toen ook gevolgen had voor de Europese luchtvaart).