Wat een korte, bondige lijst had moeten zijn, is een lange, uitgebreide statement geworden. Hoe een kunstopleiding toch corrumperen kan... Hell, ik ga het gebruiken met oog op m'n eindwerk.
Ik zei ooit al eens dat je de impact op je gemoed en wat op je netvlies gebrand is amper objectief kan beoordelen. Sommige spreken je gevoelens aan, andere prikkelen het verstand. Daarom heb ik gekozen om films, die m'n ziel geroerd hebben en me emotioneel zijn bijgebleven, te eren in een zogezegde shortlist van de crème. Beschouw het als een synthese van m'n buikgevoel en geen absolute canon. Laat de filmtechnische kant maar aan de AFI en de Academy.
Ik ben in feite een ambigu persoontje... ik zal overeenkomen met de meeste van de lijsten hier, maar ik heb ook wel iets tegen om dezelfde films op te noemen. Maar hey, er is een reden waarom die films steeds terugkomen. Ik verorber Hollywood blockbusters als een veelvraat, maar nu en dan waardeer ik een gevoelige auteursfilm om m'n papillen/pupillen te verwennen... Totaal arbitraire volgorde bijgevolg, dooddoener I know!
Maar ik zal dus ook zoveel mogelijk in mijn levensjaren blijven, kwestie van rechtstreeks blootgesteld te zijn aan de huidige tijdsgeest. Dat betekent dus niet dat ik de klassiekers en de antieke werken niet waardeer. Ik heb wel degelijk
Das Kabinett des Doktor Caligari,
Bronenosets Potyomkin en
Metropolis gezien... Gedaan met pochen, cut to the chase:
I. Wong Kar Wai
Hij is voor mij ongeëvenaard, niemand brengt zulke visuele poëzie op de eenvoudigste manier. Mijn favoriete dp is dan ook Christopher Doyle en favoriete acteur Leung Chiu Wai. Hoe breng je de discrete Chinese cultuur op het scherm, scènes die alles zeggen zonder één woord te lossen. En wat er toch gezegd wordt, klinkt zo natuurlijk, zo herkenbaar. Mijn snaren worden niet geraakt, maar gerifft. Liefde is de boeiendste menselijke eigenschap, en wat drijft het? Zoals ik eerder al zei 'coup de foudre': dat heb ik met het werk van de cineast. Ja, wat met o.a.
2046,
In the Mood for Love en
Chungking Express? Neem maar de laatste, die ligt nog het verst in m'n geheugen. Mensen die het geduld niet hebben om zo'n hele prent uit te zitten, kunnen met de laatste
Philips Aurea Ambilight reclame eens nagaan wat ik bedoel. Het is een summiere visualisatie van zijn oh zo kenmerkende stijl. It's love.
II. Quentin Tarantino
De man is overrated, ongetwijfeld. De man is een kletsmajoor, geen discussie mogelijk. Maar dat doet niet onder aan het feit dat ie
Pulp Fiction gemaakt heeft. De film die zowaar het hele filmlandschap van de laatste 20 jaar veranderd heeft en de term postmodernisme nooit zo letterlijk uitvoerde. Talloze popreferenties naar de jaren '70, popreferenties van de nineties, eclectische steken van culturele en maatschappelijke pijlers, smooth pulp that's worth 5 dollars, de klassieke narratieve en chronologische lijn helemaal overhoop gehaald, pagina's aan dialogen die geen seconde vervelen en op de koop toe hilarisch zijn, geweld als entertainment bedoeld... en badass acteurs to the bone. Het is de eigenwijze fuck you attitude die het doet en mij zo opwond. Ik kan Q.T.'s (no pun) cartooneske facial features en z'n repetitieve geklets niet uitstaan (zegt de verbale waterval *kijkt naar zichzelf*), maar hij is een rasechte meester van de fictie.
III. Ridley Scott
... en zijn
Blade Runner. Onafscheidelijk in één zin. Tot vandaag is er nog steeds geen sci-fi dystopie / neo-noir / cyberpunk (de soorten genres doen al iets vermoeden) die even gelaagd en zo rijk is. In één adem kan ik ineens ook
Metropolis van Fritz Lang erbij nemen, die invloed is er door en door van doordrongen.
Metropolis is hopeloos gedateerd en
Blade Runner vertoont ook al wat rimpels, maar het blijft een visueel genot met een eighties feel. (Een beetje zoals de heerlijke Kelly Preston.) Beide zijn zowel in architectuur, filosofie, urbanisatie, antropologie... aangeraakt op ongeveer 2 uur tijd. Ik had er ooit een paper van geschreven en "oppervlakkig" de architectuur ervan bestudeerd. En wat enkel dat aspect al kan vertellen over de film is mindblowing. Niets is ondoordacht in de film, maar ik ga daar niet over uitweiden, omdat ik dan even goed een thesis over kan beginnen. En dan vergeten we vooral de muziek van Vangelis niet, nog nooit klonk elektronische, experimentele melodieën zo futuristisch en warm. Een klassieker mede dankzij de briljante en paranoïde Phil K. Dick.
IV. Tim Burton
We hebben vervolgens de man die de gotische stijl onder de knie heeft als geen ander. Ik ben geen gothic of een andere subculturele fanaat. Maar de artiest is in staat om de kleine, verdoken emo-knul in mij op te roepen. M'n zwartharige bles is al ferm aan het uitgroeien in opwachting van
Sweeney Todd. Z'n oeuvre is altijd wel een beetje sinister, duister, maar humoristisch en knus.
Big Fish is de vreemde eend(?) in die bijt. Het is juist die zo "out of the box" is, die toont mij zijn capaciteit om warm en echt te blijven al vertelt hij daar een fantastisch sprookje. Nog eentje zonder Depp trouwens, als bewijs dat de combo niet vereist is. Het spreekt je aan of niet, maar wat is geweldiger dan tegenbewezen te worden in je cynisme? Over sprookjes gesproken,
Snow White and the Seven Dwarfs was awesome. Stille waters die Tim, well done.
V. Kevin Smith
Een vuilbekkende dikkerd met een gouden hart die een uitstekend gevoel voor humor heeft. Goed, zijn films zijn allesbehalve spectaculair, verre van afgelikt, maar hij is een echte schrijver. Het is maar voor weinig mensen weggelegd om blad na blad enkel dialoog neer te pennen en daarmee een boeiende film te maken. Ik bedoel, hij is zelfs getrouwd met een ex-journaliste van USA Today, respect. Waarom moeten de woorden dan zo obsceen zijn, wat eigenlijk laugh out loud rolling on the floor laughing my ass off grappig is? Wel, zijn excuus: normale mensen praten zo, en het is fucking waar. Daarbij moet je in beschouwing nemen dat hij een gelovige man is, en daar vind ik me in terug. Een principiele en spirituele karakter dat me enorm aanspreekt die niet schuwt van felle kritiek. Zijn beste uiting daarvan was voor mij
Dogma. Hoe ver kan je gaan om op wat tenen te trappen, er ineens lol bij hebben en toch een duidelijke, persoonlijke opvatting eraan overhouden? Knap, Jesus loves and Silent Bob sells blunts.
VI. Alejandro González Iñárritu
Hoe breng je verschillende levensverhalen samen, terwijl je intensiteit en het drama behoudt van elke personage?
Amores Perros blijft voor mij z'n voorlopig sterkste werk.
21 Grams was behoorlijk hard en
Babel was sterk en aangrijpend, maar niet zo pittig en rauw als z'n debuut. Je zag de passie en het talent van een filmmaker ervan afdruipen in bloed, zweet en tranen. Heerlijk betrekkende cinema. Hoeveel liefde kan je hebben om alles te kunnen opgeven? En voor mij de eerste revelatie van Gael García Bernal, een immens getalenteerde kerel die met opzet grote films en loonfiches weigert. Goed gek? Bewonderenswaardig en hondstrouw aan integriteit ja.
VII. Fernando Mereilles
Cidade de Deus was dé film die m'n puberteit letterlijk wegblies. Ik was zodanig van onder de indruk dat ik er zeker twee dagen met een dipje rondliep. Vanaf de derde liep ik met een andere wereldvisie rond. Hoe kon men mensen nu zo aan hun lot overlaten? Kan je jeugdcriminaliteit kwalijk nemen? Is geweld / mishandeling wel zo leuk om naar te zien? Waarom overkomt dit nu aan kinderen? Kan iedereen zich aan die wandaden zondigen? Wat gaat er toch om in dat zieke, godverlaten kopje van hen? En dan was ik zo overtuigd van het jonge acteertalent en hun overgave. Gedaan met frivoliteiten en banale uitspattingen (figuurlijk natuurlijk), ik stond in een harde wereld.
IIX. Sofia Coppola
Er zijn weinig vrouwelijke regisseuses die zo top of mind opgenoemd kunnen worden. Maar eentje die in m'n hersenpan is blijven steken is toch de dochter van.
Lost in Translation, een geweldige titel. De rustige prent sprak me zo enorm aan in vervreemding, in paradoxale eenzaamheid en in platonische liefde. De schets van de cultuurshock was zo grappig en zo onbegrijpelijk. Neonovergoten steden in de nacht geven me nog steeds kippenvel en een gevoel van thuis zijn... De herkenbaarheid kon niet preciezer zijn, ik weet niet waar ik sta, ik ben verdwaald, ik versta het niet. Wie werd er niet verliefd op Scarlett Johansson en haar porseleinen huid?
IX. David Fincher
Fight Club is al meerdere malen vermeld en terecht. Het is niet zozeer de kanjer Pitt of de kordate Norton die erin heersten. Wat is net datgene dat me zo hard treft aan de maatschappelijk kritische prent? Ik kan me geen hardere en meer ontspannende satire bedenken dat evenveel testosteron en viriliteit bevat. Fincher is een kei in grimmige sfeer en die grunge stijl, al bewezen in
Se7en. De originaliteit kwam als een slag in het gezicht. Hints worden doorheen de film gegeven van het uiteindelijke plot, die iedereen bij de eerste keer omverblaast. En bij herhaalde revisies komen ze bovendrijven en elke keer heb je er wat aan. Bloed, kneuzingen, breuken, krankzinnigheid en insomnia spreken tot de verbeelding. Net als Palahniuk, his name is Robert Paulson.
X. Niki Caro
Een tweede vrouw zou ik vermelden die me ook wist te raken op de meest eenvoudige manier en om even de lijst uit te balanceren op geheel relevante manier.
Whale Rider is een emotionele ervaring van de schending van de kinderlijke onschuld en vertrouwen. Het klinkt veel dramatischer dan het is, maar wie is er als kind niet gekwetst geweest door de persoon waarvan je het meeste hield? Een verhaal over de vrouwelijke emancipatie op piepjonge leeftijd? Keisha Castle Hughes was een schoon en getalenteerd kind, het was dan ook verbluffend dat ze een Oscarnominatie kon opstrijken. Het messiaans verhaal over een geliefde dochter, maar onbevoorrecht als meisje, die dan uiteindelijk de zegen voor het traditionele Maoriaans volk bleek, is ontroerend. Behoorlijk tragisch en grappig, traag, realistisch en geloofwaardig tot op zekere hoogte. Een luchtige kijk op de nobele Maori en hun cultuur van de walvis.
Andere filmmakers die even goed in de lijst hadden kunnen terechtkomen, maar de knoop moest maar doorgehakt worden: Lars Von Trier (
Dogville), Takeshi Kitano (
Brother), Michel Gondry (
Eternal Sunshine of the Spotless Mind), Elia Kazan (
A Streetcar Named Desire), Andy & Larry Wachowski (
The Matrix), James Mangold (
Walk the Line), Christopher Nolan (
Memento), P.T. Anderson (
Magnolia), Sam Mendes (
American Beauty), Park Chan Wook (
Oldboy), David Cronenberg (
History of Violence), Joel & Ethan Coen (
No Country for Old Men), Godfrey Reggio (
Koyaanisqatsi), Kenneth Loach (
Kes), Darren Aronofksy (
Requiem for a Dream), Alfred Hitchcock (
North by Northwest), Spike Jonze (
Being John Malkovich), Stanley Kubrick (
The Shining), Jean-Pierre Jeunet (
Le Fabuleux Destin d'Amélie Poulain), David Lynch (
Mulholland Drive), Terry Gilliam (
Twelve Monkeys), Sam Peckinpah (
The Getaway), Roman Polanski (
Chinatown), Robert Rodriguez (
Planet Terror), Tom Tykwer (
Perfume), Frank Darabont (
The Shawshank Redemption), Charles Chaplin (
City Lights), Martin Scorsese (
Taxi Driver), Gus Van Sant (
Elephant)...
Nu daag ik u, Filmaddict, uit om uw lijst eens te proberen distilleren.
Hell, double dare with a slap of a glove!
) paar jaar geleden ondertussen al denk ik. Hij zit bij die filmcollectie van de morgen ook voor de geïnteresseerden..
, Heat, House of Flying Daggers, Face/Off,...