Archief - Welke film heb je vandaag gezien en wat vond je ervan ? (21)

Enemy gaat over een onderwerp dat al talloze keren is opgerakeld in het medium film: identiteit. Het ontbreken en zoeken naar een ‘zelf’, de verwarring en troosteloosheid die vaak gepaard gaan met een middelmatig, burgerlijk leven en daaruit vloeiende onrust. Villeneuve (eerder al op toerental met Prisoners) verpakt deze postmodernistische vragen in een broeierige paniekaanval van een film. En u dacht nog zo uzelf te kennen …

Adam is een docent geschiedenis die een afgestompt en leeg bestaan leidt. Zijn appartement wordt nooit echt opgevuld met huiselijke spullen, de man heeft geen hobby’s. De enige menselijke leidraad in zijn leven is een uitzichtloze knipperlichtrelatie met een even verveelde jongedame en de passief-agressieve kritiek van zijn moeder. Op aanraden van een collega – in het meest awkward sociale praatje ooit – bekijkt hij eens een film op dvd (je moet al een behoorlijke lamstraal zijn om niet van film te houden &#8230. Tot zijn ontsteltenis, wordt een van de randpersonages (meer een veredelde extra) in de film gespeeld door een man die als twee druppels water op hem lijkt. Hij besluit, aanvankelijk schoorvoetend, om zijn dubbelganger Anthony op te zoeken en uit te pluizen hoe het mogelijk is dat de twee (bijna?) identiek zijn, stem incluis. Wat zei men ook alweer over het openen van de doos van Pandora …


Enemy werkt vooral als je hem bekijkt en beoordeelt vanuit het standpunt van een interessant stijlexperiment van Villeneuve. Zo tovert hij het anders best hippe en progressieve Toronto om tot een onheilspellend oord, waarvan je nooit helemaal zeker bent of de smog nu in de stad of het hoofd van Adam hangt. Het gevoel van paranoia vertaalt hij ook heel knap in een reeks tracking shots van uniforme appartementsblokken, die als donkere wachttorens boven hem uitrijzen. Achter elk venster schijnen ogen hem te volgen. Dat Villeneuve best een behendig cineast is als het op spanning aankomt, bewijst hij dan weer in de scène waarbij hij Adam’s alter ego een vrouw laat gadeslaan tijdens een busrit. Hij springt hier heel vlot tussen de half verdoken, creepy blikken van Gyllenhaal en de enkels en nek van het ‘slachtoffer’.

Er mag trouwens gerust gezegd worden dat Jake Gyllenhaal de laatste jaren prat mag gaan op een sterk oeuvre. Source Code, Zodiac, Prisoners, Brokeback Mountain, End Of Watch. Keer op keer weet hij zichzelf te onderscheiden. En hij wordt zelden weggespeeld door andere protagonisten. Meer zelfs, hij begint meer en meer zijn tegenspelers te upstagen (kijk maar naar Hugh Jackman in Prisoners). In Enemy zorgt hij voor een sterke dynamiek tussen Adam en Anthony, waarbij hij de symbiose tussen de twee, maar ook net dat tikkeltje verschil op de juiste plaatsen legt. De kemel genaamd Prince of Persia is je hierbij volledig vergeven, Jake!

De soundtrack verdient ook extra aandacht. Op de juiste momenten prikkelt hij je fantasie, om je vervolgens erna helemaal plat te dreunen. Een OST die trouwens griezelig hard op die andere vervreemde thriller lijkt die deze zomer in de zalen loopt: Under The Skin. Zo goed als deze film is Enemy trouwens niet. Misschien meer genietbaar op een visceraal niveau, maar met een minder sterk scenario en trucjes die toch net iets goedkoper zijn. Zo is mij niet geheel duidelijk waarom Villeneuve voor die toch wel vreemde stijlkeuze van de gele filter opteerde. Goed, het zal wel passen in zijn visie van een bevreemdende trip, maar het voelt toch wat als een cop out om je narratief zelf niet iets beter uit te werken. En hoewel er best wel interessante beeldtaal gebruikt wordt, is een deel van de symboliek toch wel wat vergezocht of juist iets te opdringerig. Dat hoeft een film overigens niet te maken of breken en het is nooit cringeworthy. Villeneuve wil er overigens geen uitleg bij geven. Ga je bij Enemy echter te hard op zoek naar diepe verklaringen, is de kans groot dat je nogal bedrogen uitkomt.

Deze film weet perfect wat het zelf is: een vraagstuk over identiteit en de angst en verlangens die leven in menselijke relaties. Villeneuve werkt stilaan verder aan een eigen stem in de filmwereld. Als dit de eerste voorzichtige stappen richting een aantal auteursfilms zijn, nadert de man met rasse schreden zijn doel. We gaan nog van hem horen.

Van ED2 zal ik mij wel bepaalde scènes na x aantal jaar herinneren, omdat ze voor mij geniaal waren.

- Dansende hoofdloze demon
- Hoofd buit zich vast aan de hand van Ash en hij begint het overal tegen te slaan.
- Ash zijn hand is bezeten en hij wordt er door aangevallen. De hand grijpt op een gegeven momenten naar borden en slaat ze stuk op Ash zijn hoofd tot hij flauwvalt. Daarna ziet de hand een hakmes liggen en sleept met veel moeite Ash er naartoe (dat zwoegend stemmeke ).
- Ash die zijn hand afkapt + het gevangen neemt + ontspanning van die hand.
- Ash die met zijn shotgun op de hand in de muur schiet. Hij schiet raak en er komt wat bloed tevoorschijn uit het gat in de muur, waarna hij ondergespoten wordt door een vloedgolf.
- Ash wordt zot en alles in de kamer begint te lachen.
- Ash gaat naar de schuur en trekt een kast open en ziet op de muur een krijttekening van een kettingzaag. Hoofdeloze demon komt de schuur binnen gestormd met de kettingzaag. Ik lag gewoon al plat met de manier waarop die daar komt binnengestormd.

En dat is nog maar de eerste 45 minuten ofzo?