Waarom ik van bordspellen hou? Omdat het verdomd gezellig is! Leuke setting, vrienden, een hapje en een drankje erbij en je volledig verliezen in de wondere wereld van boardgames. Wat de hapjes en drankjes betreft zijn de meningen doorgaans wel verdeeld. Voor de ene is het absoluut not done om chips of vettige salami’kes op tafel te zetten, de andere geeft er geen moer om en laat het gustatieve de bovenhand nemen. Uiteraard heeft iedereen zo zijn pairing voorkeuren, maar sommige bordspellen weten je alvast in een richting te duwen. Neem bijvoorbeeld Brood & Bier. Oké, die boterhammen laten we even voor wat ze zijn, maar een goeie tripel of een speciaalbiertje lijkt hierbij vanzelfsprekend. Diezelfde makers trachten ons nu opnieuw in een richting te duwen. Nee, geen boterhammen of biertjes, maar wel kaas en wijn! Net als vorige keer trommelde ik @Tova op om samen een kaas- en wijnplank te delen, maar vooral de strijd aan te gaan in het gelijknamige tweespelerspel Kaas & Wijn. En ik kan jullie alvast verklappen: wijn na bier geeft inderdaad plezier!
De doos doet het reeds vermoeden, maar Kaas & Wijn (Engels: Wine & Cheese) is inderdaad de spirituele opvolger van Brood & Bier. Geen uitbreiding, maar een standalone worker placement waarin twee spelers zowel een wijngaard als kaasboerderij uitbaten. Hoewel een aantal mechanismen zeker herkenbaar zullen zijn, bleek Kaas & Wijn toch helemaal anders te spelen. Ook benieuwd naar het nieuwe werk van Scott Almes, Alexander Jung en Michael Menzel? Dan neem ik jullie graag mee in mijn review van 999 Games’ nieuwste tweespelerspel!
Waar bij Brood & Bier de nadruk eerder op de kaarten lag, ligt dit bij Kaas & Wijn eerder op het inzetten van je beschikbare werkers. In tegenstelling tot zijn voorganger kunnen we deze keer dus wel degelijk spreken over een worker placement en zal je merken dat het er net iets strategischer aan toe zal gaan. Hierbij zal je niet enkel je hand management en grondstoffen onder controle moeten houden, maar zal je ook merken dat er een stuk meer interactie is. Wie bij Brood & Bier net dat tikkeltje complexiteit en diepgang miste, zal mogelijks bij Kaas & Wijn meer aan zijn trekken komen.
Het spel wordt dus gespeeld over twee jaargangen, waarin telkens de verschillende seizoenen worden doorlopen. De seizoenen zijn een belangrijk aspect, want net zoals in het echte leven zal je periodes hebben waarin het zware werk gebeurt en periodes waarin je je kaas en wijn zal laten rijpen. In de lente worden de werkers geplaatst en worden de verschillende ingrediënten, bestaande uit witte en blauwe druiven, gist, suiker, zout, culturen en melk, verzameld. Dit doe je door werkers van de woonruimtes te verplaatsen naar de velden. Het leuke hierbij is dat er telkens een spelersvolgorde is waarin de eerste speler ook een stuk mee bepaalt wat de tweede speler zal moeten doen. Er zijn namelijk acht werkers in vier verschillende kleuren. Kiest de eerste speler een specifieke kleur, dan zal de andere speler ook zijn beurt met die specifieke kleur moeten beginnen. Aangezien de kaarten op de woonruimtes een invloed hebben op welke ingrediënten je zal mogen nemen op de velden, is het een leuke manier van spelersinteractie, waardoor je je tegenstander vaak een noodzakelijke hak kan zetten. De reden waarom de werkers uit twee delen bestaan wordt ook meteen duidelijk: je moet steeds weten waar je je werker hebt genomen. Daarom bestaat elke werker uit een ‘tafeltje’ en een ‘persoon’. Het geinige is dat wanneer de zetten gedaan zijn, de tafeltjes op de persoon worden geplaatst en het ‘hoeden’ worden. Voor sommigen misschien een beetje lame, maar ik vond het best een leuke designkeuze, die het spel een stuk duidelijker maakt. Ook in een latere fase is dit erg belangrijk, want in de herfst zal je werkers terughalen van de velden naar de huizen en ook dit zal bepalen welke ingrediënten je hiervoor krijgt.
De ingrediënten verdwijnen vervolgens in je kelders. Deze zijn belangrijk om je kaas en wijn te maken. Welke ingrediënten je nodig hebt, is afhankelijk van de kaarten die je in je handen hebt. Elke kaart vergt namelijk andere ingrediënten. Hoe meer ingrediënten, hoe meer punten ze zal opleveren, maar hoe langer het uiteraard ook zal duren eer je de punten kan binnenrijven. Om punten te verdienen moet je immers kaas en wijn verkopen, maar daarvoor moeten deze eerst rijpen. Lukt het je om deze optimaal te laten rijpen (dit gebeurt in de zomer- en winterperiode), dan zal je het maximaal aantal punten krijgen. Verkoop je echter te vroeg of te laat, dan spreek je respectievelijk van een onrijp en overrijp product en zal je hiervoor minder verdienen. Aangezien je maar een beperkt aantal kelders hebt, elke kaart ook acties kan triggeren en je bovendien ook kaarten kan combineren voor extra punten, zal het steeds een kwestie zijn van zowel ingrediënten als kaarten voldoende te managen, alsook de toekomstige rijping van zowel je eigen producten als die van je tegenstander in de gaten te houden. Daarenboven kan je niet alle ingrediënten zomaar meenemen naar een volgend seizoen. Gebruik je ze niet, dan ben je ze onverbiddelijk kwijt. Je merkt het al, heel wat zaken om in de gaten te houden!
Ook de gameplay bleek meer dan geslaagd. Hoewel iets complexer dan Brood & Bier, weten de makers een ideale balans te vinden om zowel ervaren als minder ervaren gamers te kunnen aanspreken. Het leukste aspect was voor mij de tweestrijd bij het plaatsen van werkers. Je wil enerzijds de kaarten uit je hand kunnen spelen, maar anderzijds ook je tegenstander geen voordeel gunnen. Hoewel je elkaar hierbij niet rechtstreeks kan ‘aanvallen’, zat de spelersinteractie leuk in elkaar. Wat ook leuk, maar uitdagend bleek, was het paren van kaarten. Zeker wanneer je rekening moet houden met de snelheid van rijping én je een goede balans moet weten te behouden tussen kaas- en wijnkaarten. Want vergeet niet, op het einde van het spel levert de minste productie de meeste punten op. Een spel dat tevens rijpt als goede wijn, hoe vaker je speelt, hoe beter het wordt!
De doos doet het reeds vermoeden, maar Kaas & Wijn (Engels: Wine & Cheese) is inderdaad de spirituele opvolger van Brood & Bier. Geen uitbreiding, maar een standalone worker placement waarin twee spelers zowel een wijngaard als kaasboerderij uitbaten. Hoewel een aantal mechanismen zeker herkenbaar zullen zijn, bleek Kaas & Wijn toch helemaal anders te spelen. Ook benieuwd naar het nieuwe werk van Scott Almes, Alexander Jung en Michael Menzel? Dan neem ik jullie graag mee in mijn review van 999 Games’ nieuwste tweespelerspel!
Mijmerend uitkijken naar la douce France
We bevinden ons in het bevallige Bourgogne. Wijnliefhebbers zullen het met mij eens zijn als ik zeg dat het één van de mooiste wijnregio’s ter wereld is. Het ideale uitgangspunt dus om er een bordspel rond te maken. Net als in Brood & Bier gaat het om een juiste balans te bewaren tussen beide producties, want opnieuw zal het je minste productie zijn die je eindscore bepaalt. Wie over een periode van twee jaargangen de mooiste wijnen en kazen kan laten rijpen, mag zich tot overwinnaar uitroepen.Waar bij Brood & Bier de nadruk eerder op de kaarten lag, ligt dit bij Kaas & Wijn eerder op het inzetten van je beschikbare werkers. In tegenstelling tot zijn voorganger kunnen we deze keer dus wel degelijk spreken over een worker placement en zal je merken dat het er net iets strategischer aan toe zal gaan. Hierbij zal je niet enkel je hand management en grondstoffen onder controle moeten houden, maar zal je ook merken dat er een stuk meer interactie is. Wie bij Brood & Bier net dat tikkeltje complexiteit en diepgang miste, zal mogelijks bij Kaas & Wijn meer aan zijn trekken komen.
Een culinaire tweestrijd!
De setup is opnieuw vrij rechttoe rechtaan. In het midden bevindt zich het centrale spelersbord, waarop alles gebeurt. Hierop vind je zowel de rondemarker, die voor de twee jaargangen de verschillende seizoenen weergeeft, een 4 x 5 grid waarop je verschillende grondstoffen zal verzamelen, de woonruimtes waarop de beschikbare werkers staan, een geldspoor dat punten zal opleveren en uiteraard ook twee ruimtes waarop de kelders van de spelers worden afgebeeld. Het zijn vooral de werkers die het meest in het oog springen. Naast het feit dat ze verschillende kleuren hebben, zal je merken dat ze ook steeds uit twee delen bestaan. Waarom dat is, krijg je zo dadelijk te lezen!Het spel wordt dus gespeeld over twee jaargangen, waarin telkens de verschillende seizoenen worden doorlopen. De seizoenen zijn een belangrijk aspect, want net zoals in het echte leven zal je periodes hebben waarin het zware werk gebeurt en periodes waarin je je kaas en wijn zal laten rijpen. In de lente worden de werkers geplaatst en worden de verschillende ingrediënten, bestaande uit witte en blauwe druiven, gist, suiker, zout, culturen en melk, verzameld. Dit doe je door werkers van de woonruimtes te verplaatsen naar de velden. Het leuke hierbij is dat er telkens een spelersvolgorde is waarin de eerste speler ook een stuk mee bepaalt wat de tweede speler zal moeten doen. Er zijn namelijk acht werkers in vier verschillende kleuren. Kiest de eerste speler een specifieke kleur, dan zal de andere speler ook zijn beurt met die specifieke kleur moeten beginnen. Aangezien de kaarten op de woonruimtes een invloed hebben op welke ingrediënten je zal mogen nemen op de velden, is het een leuke manier van spelersinteractie, waardoor je je tegenstander vaak een noodzakelijke hak kan zetten. De reden waarom de werkers uit twee delen bestaan wordt ook meteen duidelijk: je moet steeds weten waar je je werker hebt genomen. Daarom bestaat elke werker uit een ‘tafeltje’ en een ‘persoon’. Het geinige is dat wanneer de zetten gedaan zijn, de tafeltjes op de persoon worden geplaatst en het ‘hoeden’ worden. Voor sommigen misschien een beetje lame, maar ik vond het best een leuke designkeuze, die het spel een stuk duidelijker maakt. Ook in een latere fase is dit erg belangrijk, want in de herfst zal je werkers terughalen van de velden naar de huizen en ook dit zal bepalen welke ingrediënten je hiervoor krijgt.
Een spel dat rijpt als goede wijn. Hoe vaker je het speelt, hoe beter het wordt!
De ingrediënten verdwijnen vervolgens in je kelders. Deze zijn belangrijk om je kaas en wijn te maken. Welke ingrediënten je nodig hebt, is afhankelijk van de kaarten die je in je handen hebt. Elke kaart vergt namelijk andere ingrediënten. Hoe meer ingrediënten, hoe meer punten ze zal opleveren, maar hoe langer het uiteraard ook zal duren eer je de punten kan binnenrijven. Om punten te verdienen moet je immers kaas en wijn verkopen, maar daarvoor moeten deze eerst rijpen. Lukt het je om deze optimaal te laten rijpen (dit gebeurt in de zomer- en winterperiode), dan zal je het maximaal aantal punten krijgen. Verkoop je echter te vroeg of te laat, dan spreek je respectievelijk van een onrijp en overrijp product en zal je hiervoor minder verdienen. Aangezien je maar een beperkt aantal kelders hebt, elke kaart ook acties kan triggeren en je bovendien ook kaarten kan combineren voor extra punten, zal het steeds een kwestie zijn van zowel ingrediënten als kaarten voldoende te managen, alsook de toekomstige rijping van zowel je eigen producten als die van je tegenstander in de gaten te houden. Daarenboven kan je niet alle ingrediënten zomaar meenemen naar een volgend seizoen. Gebruik je ze niet, dan ben je ze onverbiddelijk kwijt. Je merkt het al, heel wat zaken om in de gaten te houden!
Een goede balans is belangrijk!
Wie Brood & Bier speelde, zal ongetwijfeld de leuke, gezellige stijl herkennen, want ook die wordt doorgetrokken in Kaas & Wijn. Het spel ziet er niet alleen mooi uit, het design past wat mij betreft ook perfect bij het thema. Toegegeven, de ‘tafeltjes’ en ‘hoeden’ lijken op het eerste gezicht wat ongelukkig, maar ze zijn mijns inziens een slimme designkeuze die bijdraagt aan de duidelijkheid van het spel. Ook de inhoud van de doos is op dat vlak mooi aangepakt. Elke grondstof heeft namelijk zijn eigen doosje dat je zo kan klaarzetten als voorraad. Neem daarbij de kwalitatieve componenten en de duidelijke handleiding en je begrijpt dat ik weer erg positief kan zijn over deze speluitgave.Ook de gameplay bleek meer dan geslaagd. Hoewel iets complexer dan Brood & Bier, weten de makers een ideale balans te vinden om zowel ervaren als minder ervaren gamers te kunnen aanspreken. Het leukste aspect was voor mij de tweestrijd bij het plaatsen van werkers. Je wil enerzijds de kaarten uit je hand kunnen spelen, maar anderzijds ook je tegenstander geen voordeel gunnen. Hoewel je elkaar hierbij niet rechtstreeks kan ‘aanvallen’, zat de spelersinteractie leuk in elkaar. Wat ook leuk, maar uitdagend bleek, was het paren van kaarten. Zeker wanneer je rekening moet houden met de snelheid van rijping én je een goede balans moet weten te behouden tussen kaas- en wijnkaarten. Want vergeet niet, op het einde van het spel levert de minste productie de meeste punten op. Een spel dat tevens rijpt als goede wijn, hoe vaker je speelt, hoe beter het wordt!
Conclusie
Na Brood & Bier is het deze keer de beurt aan Kaas & Wijn! Geen uitbreiding, maar wel een standalone opvolger van het strategische bordspel van Scott Almes en uitgever 999 Games. Hierin zal je opnieuw met twee spelers de ambachtelijke strijd aangaan en zal je net als vanouds de balans moeten bewaren tussen twee verschillende producties. In tegenstelling tot zijn voorganger betreft het deze keer niet enkel een kaartspel, maar kunnen we spreken van een iets uitgebreidere worker placement. Hoewel heel wat mechanismen herkenbaar zullen zijn, zal je merken dat er toch ook wat extra complexiteit bij komt kijken. Wat mij betreft een meer dan geslaagde opvolger voor zowel ervaren als minder ervaren bordspelliefhebbers. De bijhorende kaas- en wijnplank is trouwens geen must, maar wel sterk aangeraden!
Disclaimer: deze review kan enigszins gekleurd zijn door de bijhorende wijn pairing.
Alle foto's werden aangeleverd door Wouter Debisschop. Meer foto's vind je op zijn Instagram-pagina Tabletopping.
Disclaimer: deze review kan enigszins gekleurd zijn door de bijhorende wijn pairing.
Alle foto's werden aangeleverd door Wouter Debisschop. Meer foto's vind je op zijn Instagram-pagina Tabletopping.
Pro
- Mooie uitgave die perfect bij het thema past
- Leuke spelersinteractie
- De timing van het rijpen brengt een leuke uitdaging
- Kan ook met bier gespeeld worden
Con
- De 'tafeltjes' en 'hoeden' zullen niet door iedereen worden gesmaakt
- Geluksfactor bij de beschikbare kaarten
8
Over
Uitgever
- 999 Games
Designer
Scott Almes
Aantal spelers
2
Tijdsduur
60 minuten
