De vlag die Studio 100 een decennium geleden in het musicallandschap wist te planten, valt niet te minimaliseren. Uiteraard had de Disney van de Lage Landen al ruime ervaring met sprookjesmusicals en kerstshows met zingende bobtails, maar met 14-18 in de Mechelse Nekkerhal creëerde het bedrijf een echte game changer. Het woord spektakel-musical werd dankzij rijdende tribunes en een ruim speelveld dat plaats liet voor tientallen figuranten en indrukwekkende decor-elementen een heus begrip dat de voorbije jaren steeds verder verfijnd werd. Na succesverhalen als 40-45, Daens en Red Star Line wordt voor de nieuwe show in het eigen Pop-Up Theater in Puurs teruggekeerd naar de bron. Dat het teruggrijpen naar die eerste voorstelling waar alles tien jaar geleden mee begon geen zwaktebod is dat een gebrek aan inspiratie prijsgeeft, dat ontdekten we al heel snel toen de tribunes zich in beweging zetten.
Een andere reden waarom de terugkeer van 14-18 zo passend aanvoelt, is de actuele boodschap die het vertelt. Toen het tien jaar geleden voor het eerst werd verteld, was dat ter ere van de honderdjarige verjaardag van de Grote Oorlog als een soort nagedachtenis. Dat er momenteel op iets meer dan een dag rijden via de E40 wederom een uitzichtloze oorlog wordt uitgevochten in loopgraven, maakt het verhaal tien jaar later actueler dan ooit. Dat alles zorgt ervoor dat we deze nieuwe versie van 14-18, net als de herwerking van Daens enkele jaren geleden, met een frisse blik kunnen aanschouwen. De spectaculaire techniek wordt benut om visuele accenten aan te brengen en vlot te wisselen tussen grandeur en intimiteit, terwijl er ook aan de musical zelf andere nuances zijn toegevoegd. Het voelt zo op geen moment aan als een simpele herneming van 14-18 met beter rijdende tribunes, maar daadwerkelijk als 14-18 2.0.
De grote lijnen van het verhaal blijven dus stevig uitgetekend overeind, maar toch zijn er op verhalend vlak de nodige verschuivingen uitgevoerd. De romance tussen Jan en zijn Anna neemt in deze versie een minder prominente plek in dan het tien jaar geleden deed, waardoor de nadruk veel meer op de vier vrienden komt te liggen. Die aanpak blijkt ook de juiste, want de spanningen die groeien tussen het viertal komen veel beter tot uiting en hebben een grotere impact op het publiek. Er zijn wel meer plekken waar de herwerking van 14-18 een diepere indruk weet te maken op verhaaltechnisch vlak. Zo voelt de rol van Kamiel in deze versie een stuk uitgebreider aan dan voorheen, waardoor je meer dan ooit meevoelt met de nachtmerrie van een gevoelig jongetje dat te snel gedwongen wordt om op te groeien tot een man en duidelijk niet gewapend is om te vechten tegen de gruwelen van de oorlog. Ook Peter Van de Veldes personage Sergeant De Decker komt een stuk menselijker over nu.
Een reden waarom de kleine scènes zo hard binnenkomen, is uiteraard hun juxtapositie tegenover de sequenties waarin je ogen en oren tekortkomt en overdonderd wordt door het spektakelkantje van deze musical. Al in het begin van de voorstelling wordt er gegoocheld met de tribunes die langs ruïnes cirkelen waar soldaten zich wanhopig proberen te verdedigen voor inslaande kogels. Je bent als publiek geen stille getuige meer, maar onderdeel van het slagveld. Ook tijdens de rest van de musical gebeurt er vaak heel veel. Het speelveld is een stuk kleiner dan dat van de Nekkerhal, en het wordt beter dan ooit benut met een indrukwekkend uitgebreid ensemble, decorstukken en LED-schermen. 14-18 2.0 schildert weliswaar een vergelijkbaar schilderij als dat van tien jaar geleden, maar doet dat met straffere verfkwasten op een breder canvas zodat sequenties als een aanval met mosterdgas of het openzetten van de sluizen van de Ijzer stukken indrukwekkender overkomen.
Toegegeven, ook Niels Destadsbader is met zijn 35 stiekem te oud voor de rol van Albert, maar de rol lijkt wel haast naar hem gemodelleerd. Hij mag de sympathieke gast met West-Vlaamse tongval spelen, die vaak voor de momenten van luchtigheid tijdens de zwaarte zorgt. Hij lijkt dus niet ver uit zijn comfortzone te moeten gaan voor veel van de musical, wat ervoor zorgt dat het des te meer indruk maakt wanneer het jolige masker onvermijdelijk wegvalt. Destadsbader laat in zijn musicaldebuut dus wel degelijk zien dat hij wat in zijn mars heeft, zelfs wanneer zijn personage voor het grootste deel van de voorstelling vooral vertrouwt op het volkse charisma dat we associëren met de zanger uit Deerlijk. Het is tegelijk ook wederom een perfect voorbeeld van hoe 14-18 speelt met contrasten. Hoe het op het ene moment luid en groot kan zijn, om vervolgens haast breekbaar en klein te voelen wanneer de kille realiteit van de oorlog haast tastbaar gemaakt wordt. Dat zorgt ervoor dat 14-18 niet enkel weet te imponeren, maar ook te beklijven.
De kracht van evolutie
Het komt vooral neer op evolutie. Begrijp ons niet verkeerd, wat de makers destijds presenteerden in die Nekkerhal was een huzarenstukje van vernuft, maar de tribunes hadden daar nog hun limieten. Vooruit en achteruit konden ze, om als het ware in te zoomen of een breder canvas te leveren, en dat deden ze piepend luid. Wanneer je nu op de tribunes in Puurs zit voor diezelfde voorstelling valt vooral op hoe ontzettend hard Studio 100 het concept heeft weten te verfijnen met tribunes die de kijkers constant op een relatief stille manier een nieuw perspectief van de actie brengen.Een andere reden waarom de terugkeer van 14-18 zo passend aanvoelt, is de actuele boodschap die het vertelt. Toen het tien jaar geleden voor het eerst werd verteld, was dat ter ere van de honderdjarige verjaardag van de Grote Oorlog als een soort nagedachtenis. Dat er momenteel op iets meer dan een dag rijden via de E40 wederom een uitzichtloze oorlog wordt uitgevochten in loopgraven, maakt het verhaal tien jaar later actueler dan ooit. Dat alles zorgt ervoor dat we deze nieuwe versie van 14-18, net als de herwerking van Daens enkele jaren geleden, met een frisse blik kunnen aanschouwen. De spectaculaire techniek wordt benut om visuele accenten aan te brengen en vlot te wisselen tussen grandeur en intimiteit, terwijl er ook aan de musical zelf andere nuances zijn toegevoegd. Het voelt zo op geen moment aan als een simpele herneming van 14-18 met beter rijdende tribunes, maar daadwerkelijk als 14-18 2.0.
De kracht van een sterke basis
Aan de basis van het verhaal van Frank Van Laecke, Allard Blom en Gert Verhulst is in elk geval niet gesleuteld. Het leven van de vier kameraden Jan, Kamiel, Fons en Albert wordt in 1914 stevig op zijn kop gezet wanneer ze op aanraden van meneer pastoor zich aanmelden om enkele weken te gaan vechten tegen het oprukkende leger van den Duits. Jan, ijzersterk gespeeld door Yanni Bourguignon, ziet zich gedwongen zijn zwangere vrouw Anna achter te laten en hoopt vooral op tijd terug te zijn voor de geboorte van zijn kind. Jongere broer Kamiel is dan weer te zacht van aard om zich in gevechten te storten, maar gaat vooral mee omwille van Jan, terwijl beste vriend Fons denkt dat hij aan het front vooral veel tijd zal hebben om boeken te verslinden. Ten slotte heb je ook nog Albert, de pleziermaker van de groep, die altijd te vinden is voor nieuwe avonturen en excuses om pinten te drinken en andere vormen van camaraderie. Deze vier jonge mannen trekken naar het front met idealen van eer en vaderland, maar stoten al snel op de bikkelharde realiteit van de oorlog en de tol die vier harde jaren eisen op hun vriendschap.Het herwerkte jasje zit 14-18 als gegoten.
De grote lijnen van het verhaal blijven dus stevig uitgetekend overeind, maar toch zijn er op verhalend vlak de nodige verschuivingen uitgevoerd. De romance tussen Jan en zijn Anna neemt in deze versie een minder prominente plek in dan het tien jaar geleden deed, waardoor de nadruk veel meer op de vier vrienden komt te liggen. Die aanpak blijkt ook de juiste, want de spanningen die groeien tussen het viertal komen veel beter tot uiting en hebben een grotere impact op het publiek. Er zijn wel meer plekken waar de herwerking van 14-18 een diepere indruk weet te maken op verhaaltechnisch vlak. Zo voelt de rol van Kamiel in deze versie een stuk uitgebreider aan dan voorheen, waardoor je meer dan ooit meevoelt met de nachtmerrie van een gevoelig jongetje dat te snel gedwongen wordt om op te groeien tot een man en duidelijk niet gewapend is om te vechten tegen de gruwelen van de oorlog. Ook Peter Van de Veldes personage Sergeant De Decker komt een stuk menselijker over nu.
De kracht van de leegte
In het oorspronkelijke stuk is De Decker een schreeuwerig eendimensionaal personage, maar in deze nieuwe versie zorgt Van de Velde voor een kloppend hart onder dat harde exterieur. Het is dan ook meer dan terecht dat De Decker in deze update een eigen lied krijgt dat de tweestrijd van het personage in de schijnwerpers zet. De tribunes naderen erg dicht bij het personage en zorgen voor een intiem moment terwijl Peter Van de Velde alle emoties van hoop en wanhoop, angst en haat rauw tot uiting brengt. Het is een nummer dat de waanzin van een oorlog open en bloot legt en je als kijker een krop in de keel bezorgt. Wanneer de tribunes terugrijden en De Decker alleen achterlaten in de leegte, primeert het kippenvel. Er zijn nog van dat soort momenten waarop de musical het spektakel laat vallen en net dan een emotionele uppercut weet uit te delen. Het nummer "Nooit Alleen", ingezet door de vrouwen in het gezelschap, is nauwelijks meer dan een lege ruimte waarin elk personage verlicht wordt door een spot terwijl ze haar gevoelens van verlangen naar haar zoon of man omschrijft. Het begint klein qua schaal, maar wordt des te groter qua emoties. Er is iets erg poignant aan het gedurfde gebruik van leegte in deze musical, om de gevoelens van de personages kracht bij te zetten.Een reden waarom de kleine scènes zo hard binnenkomen, is uiteraard hun juxtapositie tegenover de sequenties waarin je ogen en oren tekortkomt en overdonderd wordt door het spektakelkantje van deze musical. Al in het begin van de voorstelling wordt er gegoocheld met de tribunes die langs ruïnes cirkelen waar soldaten zich wanhopig proberen te verdedigen voor inslaande kogels. Je bent als publiek geen stille getuige meer, maar onderdeel van het slagveld. Ook tijdens de rest van de musical gebeurt er vaak heel veel. Het speelveld is een stuk kleiner dan dat van de Nekkerhal, en het wordt beter dan ooit benut met een indrukwekkend uitgebreid ensemble, decorstukken en LED-schermen. 14-18 2.0 schildert weliswaar een vergelijkbaar schilderij als dat van tien jaar geleden, maar doet dat met straffere verfkwasten op een breder canvas zodat sequenties als een aanval met mosterdgas of het openzetten van de sluizen van de Ijzer stukken indrukwekkender overkomen.
De kracht van muzikale emotie
Uiteraard blijft het onder dat alles nog steeds een musical, en ook op dat vlak stelt 14-18 niet teleur. Het fundament blijft uiteraard die verzameling uitstekende nummers van Dirk Brossé van weleer, aangevuld met de nodige updates. De nummers zoals "On Les Aura" of "Mijn handen" werkten toen, en dat doen ze nu nog altijd, mede door de cast die alles met volle overtuiging brengt. Jelle Cleymans en Jonas Van Geel hernemen de rollen die ze indertijd speelden, en doen dat ongetwijfeld weer perfect, maar stiekem waren we blij om Yanni Bourguignon en Jérémy Vlierynck als Jan en Fons in onze voorstelling te zien. Beide acteurs zaten perfect in hun rol en kwamen als mid-twintigers toch iets geloofwaardiger over in hun rol dan de twee klasbakken in de hoofdcast die ondertussen al stevig tegen de veertig aandrukken.Toegegeven, ook Niels Destadsbader is met zijn 35 stiekem te oud voor de rol van Albert, maar de rol lijkt wel haast naar hem gemodelleerd. Hij mag de sympathieke gast met West-Vlaamse tongval spelen, die vaak voor de momenten van luchtigheid tijdens de zwaarte zorgt. Hij lijkt dus niet ver uit zijn comfortzone te moeten gaan voor veel van de musical, wat ervoor zorgt dat het des te meer indruk maakt wanneer het jolige masker onvermijdelijk wegvalt. Destadsbader laat in zijn musicaldebuut dus wel degelijk zien dat hij wat in zijn mars heeft, zelfs wanneer zijn personage voor het grootste deel van de voorstelling vooral vertrouwt op het volkse charisma dat we associëren met de zanger uit Deerlijk. Het is tegelijk ook wederom een perfect voorbeeld van hoe 14-18 speelt met contrasten. Hoe het op het ene moment luid en groot kan zijn, om vervolgens haast breekbaar en klein te voelen wanneer de kille realiteit van de oorlog haast tastbaar gemaakt wordt. Dat zorgt ervoor dat 14-18 niet enkel weet te imponeren, maar ook te beklijven.
Conclusie
Studio 100 legt de lat voor hun spektakel-musicals wederom een stuk hoger met een indrukwekkend knappe herwerking van de show waar alles mee begon. Het is een technische krachttoer van bewegende tribunes en spectaculaire effecten geworden die de kijkers wegblaast, maar ook geen moment vergeet dat je ook een warm kloppend hart nodig hebt om te ontroeren. Het toont nog maar eens aan dat de producent in Puurs garant staat voor producties van wereldklasse.
Pro
- 14-18 komt nog sterker uit de verf als herwerkte musical
- Op alle vlakken een audiovisueel hoogstandje
- Het verhaal weet ondanks het spektakel naar de keel te grijpen
- De cast is uitstekend
Con
- De stoeltjes van het Pop-Up Theater blijven oncomfortabel
9
Over deze voorstelling
Beschikbaar vanaf
14 juni 2024
Genre
- Musical
Speelduur
120 minuten
Regie
Frank Van Laecke
Script
Frank Van Laecke, Allard Blom en Gert Verhulst
Muziek
Dirk Brossé
Cast
Yanni Bourguignon, Jéremié Vrielynck, Remi Desmet, Sandrine Van Handenhoven, Charlotte Timmers, Peter Van De Velde, Marc Peeters en tientallen anderen.
Productiehuis
- Studio 100
