Mooie film.
De film duurt wel even om op gang te komen, maar uiteindelijk krijg je wel een heel mooie film te zien. Een sterkte punt van de film is het realisme (op de bevalling of zonsverduistering na dan), en de keuze voor de authenticiteit (eigen taal, casting (niet zoals in Gods of Egypt bvb.) en research). Ik had een paar vraagtekens over het einde omdat ik dacht dat de Maya's eigenlijk rond het jaar 800 leven en nadien snel in belang afnamen, maar blijkt dat er nog lokale Mayastammen in het noorden van Yucatan leven. Aan de andere kant was de beschaving die we te zien kregen wel echt groots, en deed het zelfs wat denken aan de beschaving van de Azteken (en hun rituelen). De tempel lijkt dan weer gebaseerd op Chichen Itza (blijkbaar gefilmd in
Tikal), maar dergelijke tempels waren wijdverspreid ooit. Ik weet alleen niet of er nog Mayasteden van die aard waren in het begin van de 16e eeuw die trouwens wel een beetje wat weg hadden van het Oude Egypte, maar daar ga ik dus niet over zeuren. Toch vind ik het einde met de Spanjaarden die daar plots zijn een beetje misplaatst. Natuurlijk zijn er in zo een verhalen wel altijd heel wat toevalligheden en is het bombastisch gemaakt, maar op zich had ik daar hier geen problemen mee. Het belangrijkste is het resultaat, en dat mag er wezen.
Verder is de film ook een lust voor het oog. De Mayastad werd geweldig afgebeeld, maar ook de jungle toont opnieuw zijn pracht. De muziek vind ik ook vrij goed gedaan. De acteerprestaties zijn ook zeer goed. Ik ben blij dat ze voor authentieke (en niet zo bekende) acteurs gekozen hebben. De zwangere vrouw ziet er trouwens erg aantrekkelijk uit. Met momenten ook lekker bruut, op dat vlak is de authenticiteit dus ook bewaard.
De film brengt ook een boodschap met zich mee. De Maya's zijn als volk bijvoorbeeld bekend en gepopulariseerd geworden door hun zogenaamde voorspellingen en Mayakalender waarbij de wereld zou vergaan in 2012. We weten uiteraard wel allemaal dat dat quatch is, en dat onze eigen interpretatie van die Mayakalender fout is, en bovendien ook nog niet eens door wetenschappers werd ondersteund. Maar als de Maya's ons wel één iets kunnen leren, dan is het wel dat ze ons een waarschuwing gegeven hebben. Het begin van de film zegt: "A great civilization is not conquered from without until it has destroyed itself from within. - Will Durant", en volgens mij is dat niet enkel een verwijzing naar de ondergang van de Maya's, maar ook en vooral naar onszelf. De Maya's hebben weinig geluk gekend, en hadden een heel variabel en kwetsbaar tropisch klimaat. En (sub-)tropische klimaten zijn over de loop van eeuwen heel onstabiel. Landbouw is er daarom niet heel betrouwbaar. Dat is ook opnieuw iets dat we terugzien in het Oude Egypte waar we hetzelfde fenomeen kennen, gezien men daar afhankelijk was van de aanvoer van de Nijl, en de hoeveelheid neerslag die er vooral in Oost-Afrika viel. Doorgaans kent zo een klimaat een nat en een droog seizoen, maar soms valt er heel weinig tot zelfs geen neerslag in dat nat seizoen. En wanneer het dan wel regent, wordt het plots ook weer gevaarlijk, want rivieren worden dan op korte tijd heel ontstuimig (en we zien dat ook terug in de film waar de grot met moeder en kind zich razendsnel opvult en volgens mij wordt de snelheid waarmee de grot wordt opgevuld in de film zelfs onderschat). Soms gebeurt het dat een nat seizoen uitblijft voor enkele jaren, of dat er amper neerslag valt op een decennium, een eeuw, enkele honderden jaren of zelfs millennia. Het klimaat zoals we het kennen is veel onstabieler dan we vermoeden te denken. In het geval van de Maya's kenden ze een droogte van enkele eeuwen lang waarbij veel minder neerslag valt. En in hun geval hebben ze er wellicht ook zelf een invloed op, want er zijn namelijk aanwijzingen dat er enorm veel grond werd ingenomen en hout werd omgehakt, voor bijvoorbeeld hun tempels te bouwen, maar de vocht die een regenwoud vasthoudt (zoals de schaduw bvb.) zorgt juist voor de neerslag. Wanneer het woud verdwijnt, verdwijnt ook de neerslag die het woud intact houdt of creëert. Dat is een proces van desertificatie, en het massaal grondgebruik voor landbouw heeft de desertificatie toen veroorzaakt in Zuid-Mexico. Datzelfde proces zagen we bijvoorbeeld ook terug in de Sahara 6000 jaar geleden toen die quasi overal een drukbevolkte savanne was (hoewel de uitbreiding van de woestijn onvermijdelijk was door orbitale factoren en de lichte afkoeling en stabilisatie van de wereldwijde temperatuur, maar overbegrazing heeft toen het proces flink versneld). Hetzelfde proces zagen we ook terug in het Nijlgebied en de Vruchtbare Sikkel die vroeger veel "vruchtbaarder waren dan het dorre klimaat die je nu terugziet wanneer je aan Irak of Syrie denkt. De daling van de zeespiegel heeft echter in het Midden-Oosten ook een flinke rol gespeeld. Een ander voorbeeld is het Amazonegebied vandaag de dag, waar het proces zelfs nog veel sneller gaat dan in voorgaande gebieden. En regenwouden of savannes zijn extra kwetsbaar voor dergelijke fenomenen.
Onze les is dat we onszelf ook aan het verzwakken zijn, en dezelfde fouten aan het begaan zijn op een veel grotere schaal. Apocalypto verwijst ook naar onze Apocalypto. En hetgeen de Maya's meemaakten, is een voorproefje van wat ons op te wachten staat. De ontbossingen, het uitstoten en dumpen van al ons afval (zoals CO²), overmatig gebruik van grondstoffen en onze grond zal uiteindelijk zijn tol uitwijzen. De Maya's ondervinden zelf hoe gevoelig we zijn aan onze klimaatverandering, nu is het onze beurt. Misschien heeft de Mayakalender dan toch nog enigszins voorspellende kracht, maar interpreteren we het zoals altijd weer opnieuw verkeerd. Als wij aan een apocalyps denken, dan denken we aan een apocalyps van bijbelse proporties. Als ik aan een apocalyps denk, dan denk ik aan vandaag of aan 65 miljoen jaar geleden.