PBR Streetgang
Legacy Member
Een thread voor het bespreken van film noir, neo-noir en internationale varianten/reacties op de film noir.
Belangrijk is dat film noir niet echt een genre is. Het wordt vaak als een apart genre geclassificeerd omdat de omschrijving specifiek genoeg is om het zo te beschouwen. Maar film noir is eerder een groep films die gekenmerkt zijn door een gelijkaardige samenloop van stijl en thematiek. Het gaat steeds over Amerikaanse producties, alhoewel veel acteurs, regisseurs en schrijvers zelf geen Amerikanen waren, geproduceerd tussen 1941 en 1958. Het begin van de klassieke film noir wordt algemeen aanvaard als de release van John Huston’s ‘The Maltese Falcon’ uit 1941 (alhoewel ‘Stranger On The Third Floor’ van Boris Ingster al een jaar eerder werd uitgebracht en die film omvatte veel sterker de ware geest van de film noir) en het einde ervan zou komen met ‘Touch Of Evil’ van Orson Welles in 1958. Maar natuurlijk zijn er films die daarbuiten vallen en toch als films noir worden beschouwd. ‘M’ van Fritz Lang, een film uit 1931, is een verre voorloper op de film noir, terwijl hij in zijn essentie een pure noir is die in het rijtje thuishoort. Maar ook zijn er films die na de klassieke periode werden uitgebracht en ook tot de film noir behoren. ‘The Naked Kiss’ van Samuel Fuller uit 1964 of ‘Cape Fear’, 1962, van J. Lee Thompson zijn daar perfecte voorbeelden van.
Zoals eerder vermeld, gaat het niet om een strak omlijnd genre, dan wel om een hoop narratieve, thematische en stilistsche kenmerken die een hele generatie aan films samenbracht. Het meeste opvallende stijlkenmerk is dat alle films noir in zwart-wit gefilmd zijn, meestal met een low-key belichting om de sfeer sinister of mysterieus te maken. Er zijn zeer weinig kleurenfilms gemaakt die onder de klassieke film noir vallen. ‘Leave Her To Heaven’ van John Stahl en ‘Slightly Scarlet’ van Allan Dwan zijn twee van de wel zeer weinig uitzonderingen op deze regel. De zwart-wit fotografie paste namelijk veel beter bij het ideaal van de film noir
Een tweede typerend element aan de film noir is het opvallende feit dat per definitie alle films noir volledig Amerikaanse producties zijn. Uiteraard zijn er uitzonderingen, net zoals de “zwart-wit regel”. ‘The Third Man’ is bijvoorbeeld een Britse productie geregisseerd door Carol Reed, en ‘Les Diaboliques’ van Henri-Georges Clouzot is er een Franse.
Maar naast die twee wel zeer typerende kenmerken, is de ware aard van de film noir gelgen in zijn inhoud. De parallellen in thematiek en narratief zijn er zeer sterke en hoewel de ene film al wat meer uitgesproken is dan de andere, is het zo dat er doorheen alle noirs een zeer sombere/tragische sfeer hangt. Dit is eigenlijk een rechtstreeks gevolg van de klassieke Hollywood-cinema van die periode. Het geweldig aantal films dat in die periode werd gemaakt (in 1946 werd zelfs het meeste films per jaar ooit geproduceerd in Hollywood) handelde doorgaans over hetzelfde. Er was een vrijwel constante ophemeling van de liefde en van de alledaagse Amerikaanse waarden. In de mainstream films werden de sterren steeds op hun beste getoond en de verhalen zelf kenden doorgaans een happy end. Het is dus op deze commerciele cinema dat film noir min of meer een rechtstreekse commentaar is, vandaar de duistere en sinistere sfeer van de films noir. En hier zijn er geen uitzonderingen op. Elke film noir verdiept zich op de een of andere manier in menselijke zwakte.
Enkele terugkerende thema’s waar vele noirs over handelen zijn die van de “dark secret” of de “haunted past”: hier gaat het om personages die iets te verbergen hebben, iets wat hen wel eens slecht zou kunnen uitkomen, en deze doen dan wat ze maar kunnen om het geheim te bewaren. Soms gaat het ook om iets wat ze niet per se zelf hebben gedaan, maar om een gebeurtenis uit hun verleden dat hen blijft teisteren Ook het typische “wrongfully accused” aspect is er een dat veel gebruikt wordt; het personage wordt verdacht van iets waar hij niet schuldig aan is, maar toch komt er een duister kantje te boven, dit door de beschuldigingen en dergelijke. In beide voorbeelden is er dus een duidelijke paranoia toe te schrijven aan de personages, en het is hieraan dat ze uiteindelijk ten onder gaan. Zeer duidelijke voorbeelden hiervan zijn ‘Detour’ van Edgar G. Ulmer, ‘In A Lonely Place’ van Nichalas Ray, ‘Stranger On The Third Floor’ van Boris Ingster, ‘The Woman In The Window’ van Fritz Lang en ‘The Trial’ van Orson Welles.
Andere frequente thema’s zijn die van “decadence” en “mania”. Personages uit dit soort films zijn dan vaak rijke, krankzinnige mensen die anderen naar zich toe lokken en delen in hun groteske en soms wel zeer bizarre praktijken. Dit soort noirs ontleent veel narratieve elementen uit de zgn. gothic romance films. Deze films wijken af van de noir cinema omdat ze buiten een enigszins sinistere sfeer niet echt veel gemeen hebben met andere noirs. Maar soms is het moeilijk een exacte grens te trekken, en de beiden overlappen elkaar wel eens. Films die naar de gothic romance neigen of er toch zeker en vast door beinvloed zijn, zijn ‘Sunset Blvd.’ van Billy Wilder, ‘Secret Beyond The Door’ van Fritz Lang, ‘Rebecca’ van Alfred Hitchcock, ‘Caught’ van Max Ophuls en ‘Mildred Pierce’ van Michael Curtiz.
Hier zijn enkele films uit de klassieke noir periode die je zeker gezien moet hebben
- Double Indemnity (Billy Wilder)
- Sunset Blvd. (Billy Wilder)
- Touch Of Evil (Orson Welles)
- Stranger On The Third Floor (Boris Ingster)
- Kiss Me Deadly (Robert Aldrich)
- Les Diabloiques (Henri-Georges Clouzot)
- Out Of The Past (Jaques Becker)
- Criss Cross (Robert Siodmak)
- The Third Man (Carol Reed)
- Notorious (Alfred Hitchcock)
- Detour (Edgar G. Ulmer)
- In A Lonely Place (Nicholas Ray)
- The Asphalt Jungle (John Huston)
- The Big Sleep (Howard Hawks)
- Strangers On A Train (Alfred Hitchcock)
- Murder, My Sweet (Edward Dmytryk)
- The Night Of The Hunter (Charles Laughton)
- White Heat (Raoul Walsh)
- The Killers (Robert Siodmak)
Belangrijk is dat film noir niet echt een genre is. Het wordt vaak als een apart genre geclassificeerd omdat de omschrijving specifiek genoeg is om het zo te beschouwen. Maar film noir is eerder een groep films die gekenmerkt zijn door een gelijkaardige samenloop van stijl en thematiek. Het gaat steeds over Amerikaanse producties, alhoewel veel acteurs, regisseurs en schrijvers zelf geen Amerikanen waren, geproduceerd tussen 1941 en 1958. Het begin van de klassieke film noir wordt algemeen aanvaard als de release van John Huston’s ‘The Maltese Falcon’ uit 1941 (alhoewel ‘Stranger On The Third Floor’ van Boris Ingster al een jaar eerder werd uitgebracht en die film omvatte veel sterker de ware geest van de film noir) en het einde ervan zou komen met ‘Touch Of Evil’ van Orson Welles in 1958. Maar natuurlijk zijn er films die daarbuiten vallen en toch als films noir worden beschouwd. ‘M’ van Fritz Lang, een film uit 1931, is een verre voorloper op de film noir, terwijl hij in zijn essentie een pure noir is die in het rijtje thuishoort. Maar ook zijn er films die na de klassieke periode werden uitgebracht en ook tot de film noir behoren. ‘The Naked Kiss’ van Samuel Fuller uit 1964 of ‘Cape Fear’, 1962, van J. Lee Thompson zijn daar perfecte voorbeelden van.
Zoals eerder vermeld, gaat het niet om een strak omlijnd genre, dan wel om een hoop narratieve, thematische en stilistsche kenmerken die een hele generatie aan films samenbracht. Het meeste opvallende stijlkenmerk is dat alle films noir in zwart-wit gefilmd zijn, meestal met een low-key belichting om de sfeer sinister of mysterieus te maken. Er zijn zeer weinig kleurenfilms gemaakt die onder de klassieke film noir vallen. ‘Leave Her To Heaven’ van John Stahl en ‘Slightly Scarlet’ van Allan Dwan zijn twee van de wel zeer weinig uitzonderingen op deze regel. De zwart-wit fotografie paste namelijk veel beter bij het ideaal van de film noir
Een tweede typerend element aan de film noir is het opvallende feit dat per definitie alle films noir volledig Amerikaanse producties zijn. Uiteraard zijn er uitzonderingen, net zoals de “zwart-wit regel”. ‘The Third Man’ is bijvoorbeeld een Britse productie geregisseerd door Carol Reed, en ‘Les Diaboliques’ van Henri-Georges Clouzot is er een Franse.
Maar naast die twee wel zeer typerende kenmerken, is de ware aard van de film noir gelgen in zijn inhoud. De parallellen in thematiek en narratief zijn er zeer sterke en hoewel de ene film al wat meer uitgesproken is dan de andere, is het zo dat er doorheen alle noirs een zeer sombere/tragische sfeer hangt. Dit is eigenlijk een rechtstreeks gevolg van de klassieke Hollywood-cinema van die periode. Het geweldig aantal films dat in die periode werd gemaakt (in 1946 werd zelfs het meeste films per jaar ooit geproduceerd in Hollywood) handelde doorgaans over hetzelfde. Er was een vrijwel constante ophemeling van de liefde en van de alledaagse Amerikaanse waarden. In de mainstream films werden de sterren steeds op hun beste getoond en de verhalen zelf kenden doorgaans een happy end. Het is dus op deze commerciele cinema dat film noir min of meer een rechtstreekse commentaar is, vandaar de duistere en sinistere sfeer van de films noir. En hier zijn er geen uitzonderingen op. Elke film noir verdiept zich op de een of andere manier in menselijke zwakte.
Enkele terugkerende thema’s waar vele noirs over handelen zijn die van de “dark secret” of de “haunted past”: hier gaat het om personages die iets te verbergen hebben, iets wat hen wel eens slecht zou kunnen uitkomen, en deze doen dan wat ze maar kunnen om het geheim te bewaren. Soms gaat het ook om iets wat ze niet per se zelf hebben gedaan, maar om een gebeurtenis uit hun verleden dat hen blijft teisteren Ook het typische “wrongfully accused” aspect is er een dat veel gebruikt wordt; het personage wordt verdacht van iets waar hij niet schuldig aan is, maar toch komt er een duister kantje te boven, dit door de beschuldigingen en dergelijke. In beide voorbeelden is er dus een duidelijke paranoia toe te schrijven aan de personages, en het is hieraan dat ze uiteindelijk ten onder gaan. Zeer duidelijke voorbeelden hiervan zijn ‘Detour’ van Edgar G. Ulmer, ‘In A Lonely Place’ van Nichalas Ray, ‘Stranger On The Third Floor’ van Boris Ingster, ‘The Woman In The Window’ van Fritz Lang en ‘The Trial’ van Orson Welles.
Andere frequente thema’s zijn die van “decadence” en “mania”. Personages uit dit soort films zijn dan vaak rijke, krankzinnige mensen die anderen naar zich toe lokken en delen in hun groteske en soms wel zeer bizarre praktijken. Dit soort noirs ontleent veel narratieve elementen uit de zgn. gothic romance films. Deze films wijken af van de noir cinema omdat ze buiten een enigszins sinistere sfeer niet echt veel gemeen hebben met andere noirs. Maar soms is het moeilijk een exacte grens te trekken, en de beiden overlappen elkaar wel eens. Films die naar de gothic romance neigen of er toch zeker en vast door beinvloed zijn, zijn ‘Sunset Blvd.’ van Billy Wilder, ‘Secret Beyond The Door’ van Fritz Lang, ‘Rebecca’ van Alfred Hitchcock, ‘Caught’ van Max Ophuls en ‘Mildred Pierce’ van Michael Curtiz.
Hier zijn enkele films uit de klassieke noir periode die je zeker gezien moet hebben
- Double Indemnity (Billy Wilder)
- Sunset Blvd. (Billy Wilder)
- Touch Of Evil (Orson Welles)
- Stranger On The Third Floor (Boris Ingster)
- Kiss Me Deadly (Robert Aldrich)
- Les Diabloiques (Henri-Georges Clouzot)
- Out Of The Past (Jaques Becker)
- Criss Cross (Robert Siodmak)
- The Third Man (Carol Reed)
- Notorious (Alfred Hitchcock)
- Detour (Edgar G. Ulmer)
- In A Lonely Place (Nicholas Ray)
- The Asphalt Jungle (John Huston)
- The Big Sleep (Howard Hawks)
- Strangers On A Train (Alfred Hitchcock)
- Murder, My Sweet (Edward Dmytryk)
- The Night Of The Hunter (Charles Laughton)
- White Heat (Raoul Walsh)
- The Killers (Robert Siodmak)
), de donkere en mysterieuze stijl (spelen met schaduwen etc.) en de nogal sombere toon van de films die mij zo aanspreken. Ik heb nog niet veel noir-films gezien, maar met dit lijstje heb ik weeral iets te doen. 
