1 WAT IS ANALOOG OPNEMEN?
Er bestaan enkele situaties waarin het handig kan zijn om geluid analoog op te nemen op je pc - om m.a.w. je pc als recording tool te gebruiken. Soms is er ook gewoon geen andere manier om geluid op te nemen, tenzij met minderwaardige middelen (cassetterecorder, minidisk, videoband, ...), en het kan tenslotte ook een stuk eenvoudiger met de huidige gratis bewerkingsmogelijkheden op pc.
.: 1.1 analoog ≠ digitaal opnemen:.
In sommige gevallen kan opnemen ook digitaal gebeuren, en dan doe je het ook beter zo. Jammer genoeg impliceert analoog opnemen nu eenmaal een klein beetje kwaliteitsverlies, in tegenstelling tot digitaal opnemen, waar de geluidskwaliteit volledig dezelfde blijft - het geluid wordt gewoon bit per bit overgezet (b.v. een audio-CD rippen naar harde schijf, via een digitale ingang van je geluidskaart een verbinding maken met een digitaal opnametoestel zoals een minidisk-speler, een DAT-recorder, ...).
.: 1.2 voorbeelden voor analoog op te nemen:.
Je kan geluid opnemen van op een tv, radio, minidisk (als je geen recent model hebt), cassette-walkman ... Bij deze kan je allemaal, mits je over een
gepast kabeltje beschikt, opnemen door de koptelefoon-uitgang van de toestellen te verbinden met de line-in van je pc.
Andere toepassingen zijn: het
"stereo-mix"-signaal van je geluidskaart opnemen (handig voor b.v. streaming audio die zich niet laat rippen of om samples uit lange livesets te halen), de line-out van je pc teruglussen naar de line-in om die zo te recorden (b.v. als je een DJ-programma gebruikt en je niet de "stereo mix"-functie van je geluidskaart kan gebruiken als opnamebron), het master out of record out signaal van je mengpaneel opnemen als je een liveset speelt, het stereosignaal van een videoband opnemen, ... De mogelijkheden zijn legio.
.: 1.3 benodigdheden:.
Analoog opnemen is relatief eenvoudig, kan zowat iedereen doen die geen kennis van zaken heeft, en vereist weinig tot geen gespecialiseerde hardware die je niet standaard op een pc terugvindt. Het enige waar je mogelijk in moet, euhm, "investeren"

, dat zijn eventueel wat kabeltjes om analoge audiosignalen over te dragen. Je kan er van op aan dat een simpel audio-kabeltje (b.v.
mini jack <-> cinch) niet meer dan € 5,- kost, anders word je opgelicht. Verder heb je uiteraard ook wat gratis software nodig om het geluid vast te leggen.
.: 1.3.1 hardware:.
Vrij gemakkelijk: al wat je nodig hebt is een
16-bit, full duplex geluidskaart op je pc, en een audiokabeltje om de bron met je geluidskaart te verbinden. Opgepast: met "pc" we bedoelen wel degelijk een desktop pc; op laptops is het vaak een ander paar mouwen, aangezien de geluidskaart daar meestal niet zo is uitgerust als een desktop versie.
--> 16-bit: enkel pc's ouder dan 7-8 jaar hebben eventueel nog een magere 8-bit geluidskaart aan boord, dus die kom je bijna niet meer tegen. Een nieuwe 24-bit geluidskaart mag ook, maar hou er rekening mee dat, als je uiteindelijk het opgenomen geluid op cd wil branden, je daarop toch maar hoogstens 16-bit geluid kwijt kan. 24-bit geluid is DVD-kwaliteit.
--> full duplex: dit wil zeggen dat je geluidskaart tegelijk zowel kan opnemen als afspelen. Die eigenschap is handig om te horen of het binnenkomend geluid een beetje deftig klinkt door je pc-boxen of koptelefoon, anders moet je telkens iets opnemen, opname stoppen, opname beluisteren, bijstellen, opnieuw opnemen, ...
--> audiokabeltje: hier heb je keuze uit een paar soorten. Eén ding is zeker: aan de kant van je pc heb je sowieso een
"mini jack" aansluiting nodig. De andere kant (daar waar het geluid vertrekt, m.a.w.) kan je ofwel ook die mini jack nodig hebben, ofwel een
"cinch"-verbinding, ook wel tulpstekkers of rood/wit-stekker genoemd. Het hangt gewoon af van wat je brontoestel als audio-uitgang heeft. Een tv-toestel b.v. zal vaak slechts een koptelefoon-uitgang hebben (= mini jack), terwijl een mengpaneel enkel vrouwelijke cinch als uitgang heeft.
--> waar aansluiten op de geluidskaart? Wel, je zal zien dat de geluidskaart drie (of meer) koptelefoonaansluitingen heeft: een groene (of zwarte), een blauwe en een roze, al dan niet in die volgorde:
screenshot. Indien de aansluitingen geen kleur hebben moet je er even met je neus gaan opzitten:
screenshot 2. Let vooral op de bijhorende icoontjes, die spreken voor zich: een geluidsgolf met uitgaande pijl = line out, geluidsgolf met ingaande pijl = line in, microfoontje is, tja, microfoon in. Wat jij nodig hebt is de BLAUWE koptelefoonaansluiting, dat is dus de LINE IN. Steek daar je mini jack kabeltje in, want als je de LINE OUT gebruikt zal er niets opgenomen worden, en als je de MICROFOON IN gebruikt dan wordt er minderwaardig geluid opgenomen.
.: 1.3.2 software:.
Je kan natuurlijk voor peperdure audioprogramma's als SoundForge gaan, maar in deze tutorial houden we het voor iedereen toegankelijk, dus raden we gratis software aan.
Je hebt basically twee keuzes: ofwel kies je voor een aubio-bewerkingssuite, waarmee je kan opnemen, daarna meteen bewerken en aan het einde van de rit het bestand in één keer goed wegschrijven. Ofwel neem je een recorder-tooltje dat het binnenkomend geluid meteen wegschrijft naar een kant-en-klaar geluidsbestand. Aan jou de keuze, maar let er wel op dat, als je een uur lang geluid van CD-kwaliteit opgenomen hebt, je al snel aan een bestand van 500Mb zit. Zorg dat je pc met zo'n bestand overweg kan. Het durft namelijk al eens foutlopen bij het in één keer wegschrijven van een bestand van die grootte, en dan zit je met de gebakken peren. Daarom is het naar onze mening veiliger om eerst je opname te maken met het recorder-tooltje, en daarna het geluidsbestand in te lezen in het bewerkingsprogramma. Als het dan toch zou mislopen door een onverhoopte crash of erger, dan heb je tenminste nog je geluidsbestand.
--> Audio-bewerkingssuite
"Audacity": een open source en freeware programma om niet alleen de gangbare en professionele bewerkingen met audio uit te voeren, het biedt ook de mogelijkheid om met meerdere (stereo-)audiosporen te werken. De interface is zeer intuïtief en zelfs de grootste leek zal er op korte tijd mee overweg kunnen. Heel de download weegt nog geen 3Mb, en de installatie loopt zeer vlot. Verdere uitleg over Audacity heeft Reind van
AboutDJ.nl al uitgebreid geleverd in de
tutorial op zijn site.
--> Recorder-tool
"HarddiskOgg": een piepklein gratis tooltje dat geen installatie vereist en zich enorm handig laat bedienen. Kan "on-the-fly" binnenkomend geluid wegschrijven naar een geluidsbestand, al dan niet gecomprimeerd.
Hier gaan we enkel dieper in op het gebruik van HarddiskOgg; als je liever Audacity wil gebruiken verwijzen we door naar Reind's tutorial op AboutDJ.nl.
2 HOE ANALOOG OPNEMEN?
.: 2.1 installatie en opname :.
Nu hangt veel af wat je precies wil doen: opnemen van een extern apparaat, of uitgaand geluid van je pc opnemen?
.: 2.1.1 uitgaand geluid van je pc opnemen - eenvoudige manier:.
Dit is een fluitje van een cent: open gewoon harddisk.exe, en je krijgt het volgende te zien:
screenshot HarddiskOgg
Rechts onderaan zie je drie knoppen boven elkaar staan; de bovenste regelt het binnenkomend geluidsverkeer ... klik erop. Nu zie je het venster
"Record Control". Vink aan dat je de "Stereomix" of "Wat u hoort" of iets gelijkaardigs wilt opnemen, en stel het niveau in. Niet te hoog, of het geluid zal clippen, ook niet te laag, anders is het geluid te stil. Laat wat geluid spelen.
Terug naar HarddiskOgg. Klik nu op de micro, dat is de knop onder Record Control. HarddiskOgg simuleert nu een opname, en laat daarbij zien wat het niveau is van het binnenkomend signaal; dat lees je af aan de "meter" die op en neer wipt.
Stel je "Normalization"-niveau in op "Smart" (= de rechtse keuze), en vul daaronder in,
bij "Recover after": 1 (zo kort mogelijk na daling terugkeren naar beginpunt)
bij "Recovery speed": 20 (in snel tempo terugkeren naar beginpunt)
Laat HarddiskOgg nu even kalibreren wat het ideale normalizatieniveau is. Komt er bijna geen geluid door de wippende meter, dan moet je opnieuw naar het "Record Control"-venster, en daar de schuiver naar boven trekken tot wanneer je HarddiskOgg de meter nét niet in het rood gaat. Als je die meter echter in het rood ziet gaan: omlaag met die Record Control-schuiver!
Staat alles goed qua opnameniveau? Dan gaan we de output configureren.
Geef eerst bij "Output file:" in hoe het bestand moet heten, en waar het moet komen. HarddiskOgg kan zelf nummeren, dus na een opname telt-ie automatisch eentje bij het vorige bestand op. Je kan standaard opnemen naar wave of Ogg Vorbis; als je naar mp3 wil encoden moet je eerst
lame_enc.dll in dezelfde map als HarddiskOgg plaatsen, en daarna het programma opnieuw opstarten - de .dll wordt automatisch aangetroffen en staat dan in het uitklaplijstje bij "Output format:". Selecteer het outputformaat en druk dan op de knop met de tandwieltjes ernaast om de codec in te stellen naar eigen wens. Dat codec-venster ziet er anders uit naargelang de geselecteerde codec, maar met een beetje gezond verstand kies je er probleemloos de goede instellingen uit.
Goed, alles is nu goed ingesteld, tijd om te beginnen met opnemen! Klik op "Record" in HarddiskOgg.
.: 2.1.2 uitgaand geluid van je pc opnemen - de minder eenvoudige manier:.
Soms kan het zijn dat het uitgaand geluid een kakafonie is van twee of meer kanalen, bijvoorbeeld als je een meerkanaals geluidskaart hebt en je met een DJ-programma werkt dat de twee uitgangen van die geluidskaart inpalmt. Als je dan manier 2.1.1 zou gebruiken draaien die twee geluidssignalen gewoon vierkant door elkaar, en daar heb je niets aan.
In dat geval is het beter om één van je line-outs, met name die line-out die je gebruikt als master-out (in tegenstelling tot de line-out die je gebruikt om te cue'en, waarop je je koptelefoon aansluit), met behulp van een
mini jack <-> mini jack kabeltje terug te lussen naar de line-in van je geluidskaart.
Voor de rest volg je gewoon verder versie 2.1.1, met één verschil: vink in het venster "Record Control" aan dat je niet "Stereo Mix", of iets anders wil opnemen, maar wél "Line In". Voor de rest gewoon idem dito.
.: 2.1.3 binnenkomend geluid opnemen:.
Bijvoorbeeld van een mengpaneel, of van de tv, of van de radio, of een minidiskspeler, of cassettespeler, noem maar op.
Ofwel volg je
de manier van Reind op Aboutdj.nl , dus mbv Audacity.
Ofwel gebruik je HarddiskOgg, dan kan je hier verder lezen.
Nodig: het eerder vermelde
mini jack <-> cinch- ofwel het
mini jack <-> mini jack-kabeltje, waarmee je het externe toestel op de geluidskaart aansluit. Zorg dat het binnenkomend geluid kan weergegeven worden: open
"Volumeregeling" via start -> instellingen -> configuratiescherm -> Geluiden en Multimedia -> tabblad Audio ->
Volume bij "Afspelen van geluid". Zorg dat "Lijningang niet gedempt staat.
Nu terug naar HarddiskOgg: klik op het schuifje rechts onderaan (boven de micro) en selecteer daar
"Lijningang", met een aanvaardbaar niveau (ongeveer tussen 7 en 8).
Vanaf nu is het dezelfde drill als in 2.1.1 ... opnemen maar!
.: 2.2 tijdens de opname :.
Dan kan je verschillende dingen doen: als je vindt dat de Normalization-meter teveel moet inhouden, dan kan het verstandig zijn om de line-in schuif in je Windows-mengpaneel wat naar beneden te halen. Wel voorzichtig zijn, anders is het meteen goed hoorbaar, en da's de bedoeling nie.
Je wil blijven opnemen, maar in een nieuw bestand? --> klik gewoon op het schaartje in het midden onderaan.
En dan, als je overweg kan met command lines (ik alleszins niet, maar heb het niet meteen nodig), dan kan je HarddiskOgg allerlei voorgeprogrammeerde zaken laten opnemen naar jouw eigen wens. Vraag echter niet door daarover, je moet het zelf maar uitvinden

Een handig voorbeeld van die command lines is: Harddiskogg netjes files van 700mb laten opnemen, en iedere keer bij 700mb afsnijden en aan het volgende bestand beginnen. zo kan je van bijvoorbeeld een leuk feesie met steengoeie muziek makkelijk "bakbare" cd's prepareren. Nog een voorbeeldje: mp3's op Ogg's opnemen naar 80-minuten-bestanden (die hoef je dan later niet te bewerken om uit te schrijven naar audio-cd's).
Waar Harddiskogg vooralsnog niét voor kan dienen, dat is om het te gebruiken als programmeerbare videorecorder (voor geluid dan) --> daarvoor gebruik je beter
Messer 0.992 (niet meer ge-update sinds 2000, en bijgevolg zou je er misschien wel een nieuwere versie van de Lame encoder willen bijhalen)
Met dank aan Jan Lellman van Fridgesoft om dit prachtig stukje software ineen te boksen en onbetamelijk van updates te voorzien; Reind van Aboutdj.nl om een voortreffelijke tutorial voor opnemen met Audacity te schrijven, en iedereen die in de toekomst opbouwende kritiek op deze tutorial zou leveren, en de commentaar op dit stukje proza stante pede aan één van de mods laat weten.