Archief - Staatschuld en economische groei: het verhaal van kip en ei

Het is op dit moment één van de meest besproken onderwerpen in het economische vakgebied, en verdient wel haar eigen topic.

Waarover gaat het?

2 economisten, Reinhart en Rogoff, schrijven in 2010 een paper: "Growth in a Time of Debt".

In deze paper maken ze gewag van een 90%-grens: er bestaat een negatieve correlatie tussen de schuldgraad van een land (als % bbp) en de groei en zodra de schuldgraad van een land de grens van 90% van het bbp overschrijdt, is er sprake van een negatieve groei (-0.2 % - mediaan)

Heel wat prominente politici maken gebruik van deze paper om hun argumenten kracht bij te zetten. Zo onder andere Paul Ryan en (dichter bij ons) Olli Rehn. Die laatste schreef onlangs nog een brief aan de ecofin-minsisters, waarin hij wees op het belang van die 90% grens.

Het vreemde is dat de paper van Reinhart en Rogoff niet peer-reviewed is (gecontroleerd door andere economisten). Na verloop van tijd proberen meer en meer economisten de resultaten van R&R te herhalen, met wisselend succes. Zo is er een IMF-studie die geen bewijs vindt van een drempel.

Wat is er veranderd?

Dit jaar is er een student, Thomas Herndon, die door zijn professoren wordt aangezet om de resultaten van R&R te repliceren. Omdat hij daar niet in slaagt, vraagt hij R&R om hun data vrij te geven.
Daaruit blijkt:
- dat er een coderingsfout is gemaakt in het excelbestand van R&R, waardoor het gemiddelde (maar niet de mediaan) enorm verschilt (er werden bepaalde landen niet meegenomen in de berekening)
- dat R&R een vreemde weging toepassen, die Herndon betwist.
Zijn studie, "Does High Public Debt Consistently Stiffle Economic Growth? A Critique of Reinhart and Rogoff" vindt wel een negatieve correlatie, maar geen bewijs voor de 90%-grens.

De discussie

Het eerste deel van de discussie focust op het feit dat het vreemd is dat de paper niet peer-reviewed was, dat de data van R&R pas laat werd vrijgegeven.

Daarnaast is er een discussie over de onderzoeksmethode: wie gebruikt de correcte methodiek voor het analyseren van de gegevens?

Tot slot is er nog een bijkomende discussie die opgang maakt: het eeuwige debat tussen correlatie en causaliteit. Is het schuld die lage groei veroorzaakt, of veroorzaakt lage groei schuld?

In dit verband heb je bv. volgende bijdrage, waarin er bewijs wordt geleverd voor het scenario waarin lage groei schuld veroorzaakt (Forget Excel: This Was Reinhart and Rogoff's Biggest Mistake - Matthew O'Brien - The Atlantic )

heb je enige vermoeden of R&R misschien de paper in opdracht van iemand geschreven zou hebben?

Zeer interessant topic, het deze! Mooie samenvatting trouwens. Op Twitter ook veel discussie rond . Paar goeie dingen tegengekomen.

JPV zei:

heb je enige vermoeden of R&R misschien de paper in opdracht van iemand geschreven zou hebben?

Klik om te vergroten...

Niet voor zover ik weet. Ik geloof dat het deels uit hun bestseller kwam This Time Is Different, maar ben daar niet zeker van. Het zijn academici dus die schrijven doorgaans voor niemand dan zichzelf.

doorgaans, maar zie Statoil & die noorse universiteit .

Met "in opdracht van" bedoel ik dan ook niet officieel.

Ik ben nogal agnostisch in die hele discussie. Het lijkt mij logisch dat een grote overheid berperkingen stelt op de groei. Het lijkt mij ook logisch dat in tijden van slechte groei de overheid moet/zal groeien. Maar dat er een magische 90% grens zou bestaan, dat lijkt mij absurd. Het zou kunnen, maar ik zou daar niet vanuit gaan. Ik zou eerder een gradueel verband veronderstellen. Maar soit, de vorm van het verband is een probleem voor empirisch onderzoek. Of het verband negatief of positief is, dat is vooral belangrijk.

Laat mij toe mijn eigen samenvatting van het verhaal te geven.

R&R vonden in hun paper het volgende:



Gemiddelde groei stuikt dus in mekaar voor de groep met debt/GDP boven 90%. De mediaan stuikt trouwens niet in mekaar. Dat wijst op enkele extreme observaties. In ieder geval vind ik dit een bijzonder primitieve analyse van data. Er is een negatief verband zichtbaar, maar niet zo sterk. En we kunnen ons geen enkel beeld vormen van de significantie van dat verband. Is het klein, groot, stelt het iets voor?

Toen kwamen HAP met hun nieuwe paper en die vonden ten eerste dat er in de RR paper nogal wat fouten zaten. Een Excel foutje, rare gewichten voor ieder land, bepaalde observaties zonder reden weggelaten. Nu, daarover is al genoeg gezegd. Eén ding wil ik nog zeggen. Mensen die nu zeggen: "hoeveel werklozen zijn er nu niet omdat RR een fout hebben gemaakt?". Ik geloof daar niet in. Het beleid is niet afhankelijk geweest van die paper. Overheden zijn niet gaan besparen omdat RR een paper schreven die aantoonde dat hoge schuld slecht was voor groei. Neen, overheden zijn gaan besparen omdat politici wouden besparen voor politieke redenen. Die paper paste gewoon goed in hun argument. Andere papers pasten niet goed binnen dat argument, en die zullen ze dan ook niet lezen of gebruiken.

Anyway, de verbeterde resultaten toonden het volgende verband:



Nog steeds een negatief verband dus. Al is het wel wat zwakker zo blijkt. Deze paper doet gelukkig ook een fatsoenlijke statistische analyse:



Vooral de rechtse kolom is interessant. Wat ze daar aantonen is eigenlijk het volgende:

- Een land met een schuld tussen 0 en 30% zal 1.08% minder groeien als het zijn schuldratio tussen 30 en 60% brengt.
- Een land met een schuld tussen 0 en 30% zal 0.99% minder groeien als het zijn schuldratio tussen 60 en 90% brengt.
- Een land met een schuld tussen 0 en 30% zal 1.77% minder groeien als het zijn schuldratio tussen 90 en 120% brengt.
- Een land met een schuld tussen 0 en 30% zal 2.61% minder groeien als het zijn schuldratio hoger dan 120% brengt

Dat toont dus inderdaad aan dat hoe hoger je schuld, hoe lager je groei. Paar statistische opmerkingen hierbij die van belang zijn. Die 1.08%, 0.99%, 1.77% en 2.61%, dat zijn allemaal schattingen met een foutemarge. De auteurs hebben statistisch getest of het mogelijk is of die 1.08%, 0.99% en 1.77% gelijk zijn aan elkaar in realiteit. Er zit immers foutenmarge op. Blijkt dat het goed mogelijk is dat ze gelijk zijn. Dat wil dus zeggen dat je eigenlijk statistisch gezien geen onderscheid kunt maken tussen de daling in groei in de 30-60, 60-90 en 90-120 groep. M.a.w. het is niet aangetoond dat de 90-120 groep minder zou groeien dan de 60-90 of 30-60 groep. Merk ook de lage R-squared op. Dat is de mata waarin de groei verklaard kan worden door de overheidsschuld. Dat is maar 4%. Niet bijster veel dus. Veel andere factoren spelen mogelijk ook een rol.

Dus tot nu toe hebben we gezien dat het verband nog steeds negatief is, maar veel minder zwak. De vraag die sommige zich stellen dan is: wat is de richting van de causaliteit? Veroorzaakt lage groei hoge schulden, of veroorzaken hoge schulden lage groei? Daar ben ik een mooie blogpost van tegengekomen:

Guest Post: Reinhart/Rogoff and Growth in a Time Before Debt | Next New Deal

Die persoon had een goed idee:

1) Als hoge schulden de OORZAAK zijn van lage groei, dan zou je verwachten dat als je de schulden van vandaag vergelijkt met de groei van de komende 3 jaar, dat dat verband negatief zou zijn.

2) Als hoge schulden het GEVOLG zijn van lage groei, dan zou je verwachten dat als je de schulden van vandaag vergelijkt met de groei van de vorige 3 jaar, dat dat verband negatief zou zijn.

En voila hier de grafiek. Links test hij 1) en rechts test hij 2).



Het blijkt dat de relatie tussen huidige schuld en toekomstige groei vrij plat is (links). Het blijkt ook dat de relatie tussen huidige schuld en groei uit het verleden vrij negatief is (rechts). M.a.w. deze grafieken wijzen erop dat de richting van de causaliteit als volgt is:

Lage groei veroorzaak hoge schulden, niet omgekeerd

En ik moet toegeven, ik had het liever omgekeerd gezien want ik wil ook een kleinere overheid . Maarja, als de data het niet showen, dan showen de data het niet he.

Dat is mijn interpretatie van dit hele verhaal

JPV zei:

heb je enige vermoeden of R&R misschien de paper in opdracht van iemand geschreven zou hebben?

Klik om te vergroten...

Mij lijkt het een samenloop van omstandigheden die vooral een aantal 'wantoestanden' blootlegt, zowel in de economisch-wetenschappelijke wereld als in de politieke wereld. De politiek neemt een studie klakkeloos over als 'een waarheid', bepaald door 'de economisten'. De economische wetenschappelijke wereld controleert niet voldoende (= ook het geval in andere domeinen) en de gebruikte data had onmiddellijk vrijgegeven moeten worden.

Als ze het in opdracht geschreven hebben, moet er een voordeel aan vast hangen voor de kopers. Ik stel me dan de vraag: wie zijn die kopers? De republikeinse partij? Duitsland? ...

Riverdale27 zei:

Toen kwamen HAP met hun nieuwe paper en die vonden ten eerste dat er in de RR paper nogal wat fouten zaten. Een Excel foutje, rare gewichten voor ieder land, bepaalde observaties zonder reden weggelaten. Nu, daarover is al genoeg gezegd. Eén ding wil ik nog zeggen. Mensen die nu zeggen: "hoeveel werklozen zijn er nu niet omdat RR een fout hebben gemaakt?". Ik geloof daar niet in. Het beleid is niet afhankelijk geweest van die paper. Overheden zijn niet gaan besparen omdat RR een paper schreven die aantoonde dat hoge schuld slecht was voor groei. Neen, overheden zijn gaan besparen omdat politici wouden besparen voor politieke redenen. Die paper paste gewoon goed in hun argument. Andere papers pasten niet goed binnen dat argument, en die zullen ze dan ook niet lezen of gebruiken.


Lage groei veroorzaak hoge schulden, niet omgekeerd

En ik moet toegeven, ik had het liever omgekeerd gezien want ik wil ook een kleinere overheid . Maarja, als de data het niet showen, dan showen de data het niet he.

Klik om te vergroten...

Mooie analyse!

2 opmerkingen:

1/
Ik denk dat we het belang toch niet mogen onderschatten. Er is toch al een hele tijd de idee dat hoge schuld nefast is, en dat er geen andere oplossing is dan deze gevoerd in de eurozone.
Ik vind dat men te veel focust op schuld, en te weinig op structurele hervormingen. Het grote probleem van Griekenland is niet de schuld, maar het hele politieke en economische systeem.

In België hebben we dezelfde problemen: de hoge schuld op zich baart me niet zoveel zorgen. Wat me wel zorgen baart is onze economische realiteit: weinig innovatie, weinig ondernemersgezind, slecht gestructureerde overheid, ... . We lopen steeds meer achterop op de feiten.
Het meest dramatische voorbeeld hiervan hoorde ik op de voorstelling van het jaarverslag van de nationale bank: men gaat er van uit dat de groei voor de komende xx jaren STRUCTUREEL véél lager zal liggen dan in de voorgaande jaren. Waar men vroeger uitging van 2 - 2.5 % gaat men nu uit van een percentage dat een percentpunt lager ligt.

Deze hele discussie leidt ons af van de realiteit. En in deze discussie wordt vaak emotioneel/intuïtief gediscussieerd. Velen schijnen er van uit te gaan dat schuld sowieso slecht is, en sommigen gebruiken dat uitgangspunt (al dan niet onbewust) bij hun papers.
In mijn ogen is deze paper hier mee de oorzaak van. Daarnaast hebben we natuurlijk de verantwoordelijkheid van de politici.

Deze discussie zou een aanzet moeten zijn om het beleid op 2 manieren om te vormen:

a) Europees schuldagentschap, zodat de schuldlasten van de overheden verminderen. Dit MOET in samenwerking met structurele hervormingen. Geen structurele hervormingen = niet mee in het bad.
b) Duitsland moet meer risico nemen en afstappen van hun huidige beleid. Ze hebben de mogelijke oplossing in hun handen. Als Duitsland wat meer schuld neemt en haar interne consumptie stimuleert, dan zal de economie van Duitsland aantrekken. De economie van andere landen zal ook aantrekken wat een zelfversterkend effect zal hebben waardoor de schuld zichzelf afbetaalt.

2/
Ik vind niet dat dit een verhaal pro of contra meer overheid is. We moeten ons gewoon minder focussen op schuld en meer op groei. En om die groei te verwezenlijken moeten we structurele hervormingen nemen.

Het lijkt op het eerste gezicht een persbericht van de PS, maar geloof me: dat is het allesbehalve. De PS zegt graag het eerste deel, maar "vergeet" dan de structurele hervormingen te vermelden.
En de structurele maatregelen die ik voor ogen heb, zullen de socialisten niet graag nemen:
- Kleinere efficiënte overheid
- focus op liberalisering met goede reglementering
- arbeidsmarkt grondig hervormen
- innovatie en ondernemen stimuleren
- ...

De overheid moet een katalysator zijn voor groei.