Johan Vande Lanotte is terug, na maanden van stilzwijgen. Gisteren verstuurde hij een brief naar de West-Vlaamse SP.A-leden, met zeven punten van kritiek waarvan hij wil dat de SP.A ze als oppositiepartij uitbuit.
'Het viel me ongelooflijk op tijdens de vele afdelingsvergaderingen in augustus en september hoeveel onrust er was over wat er nu politiek juist bezig is. Hoe scherp de afkeurende reacties waren. Ik vond het belangrijk om mijn visie naar alle leden van de provincie waarvan ik voorzitter ben, te sturen.'
Ik word er onpasselijk van, schrijft u. Een emotionele term voor de rationalist Vande Lanotte.
'Het is ook waar. Partijen kunnen een ander project verdedigen dan het onze. Dat is politiek. Maar nu? Men doet helemaal niets doet met de grote verkiezingsoverwinning die behaald werd. Dat is zo voor Leterme, dat is zo in het zuiden van het land. Men zoekt allerlei excuses in het communautaire, maar fundamenteel doet men niks, gewoon omdat men vanaf dag 1 na de verkiezingen vorig jaar al de lijnen voor de verkiezingen van 2009 uitzette.'
'Of kijk naar onze minister van Institutionele Hervormingen uit Franstalig België (Didier Reynders, red.). Die zegt doodleuk: ik heb geen tijd voor de communautaire dialoog. Alsof een minister van Justitie zou zeggen: ik heb nu geen tijd voor Justitie! Dat gaat toch niet. Op zo'n moment moet een eerste minister publiekelijk zo'n uitspraak terugfluiten. Als hij dat niet doet, betekent dat dat er geen leiding aan boord is.'
Op dit moment spelen misschien wel de verkiezingen van 2009, maar was dit al sinds 11 juni zo? Was er dan geen sprake van immobilisme door de communautaire muur waar men telkens op gebotst is?
'Neen, ik ga daar niet in mee. Jean-Luc Dehaene stelde vorig jaar in zijn nota aan de koning al: Quid N-VA. En CD&V mag toeteren wat het wil, die nota was doorgesproken met de partijtop. Toen was al zeer duidelijk dat de electorale strategie speelde. Dat is pervers. En dan kan men in 2009 zeggen: in 2011 zijn er weer verkiezingen. Daar word ik als inwoner van dit land onpasselijk van.'
'België heeft op één na de hoogste inflatie uit de eurozone. Dat heeft er alles mee te maken dat de regering op geen enkel vlak ingrijpt. De energieprijzen zijn bij ons in 1 jaar tijd (van juni '07 tot juni '08) met 28 procent gestegen. 28 procent! De tweede grootste stijging kent Griekenland, 13 procent. Ter vergelijking: in Nederland stijgen de energieprijzen slechts met 4 procent. In Duitsland heeft de christendemocrate Angela Merkel beslist dat als de energieleveranciers hun prijzen willen optrekken, ze dat eerst moeten kunnen rechtvaardigen of anders gaat het niet door. Bij ons luidt het alleen: laat de concurrentie spelen. Met alle gevolgen van dien.'
'De internationale economische context is uiteraard minder goed, maar de Belgische regering heeft daar nog een forse schep bovenop gedaan en het is die schep die het probleem is. Terwijl we het de laatste tien jaar meestal een beetje beter deden.'
'Doordat men niets doet aan die energieprijzen en de inflatie, gaat het consumentenvertrouwen achteruit. Daardoor is er minder consumptie en daalt de economische groei. En moet de overheid gaan besparen.'
Wat had de regering dan kunnen doen?
'Eén voorbeeld. De prijs van de nucleaire elektriciteit is gekoppeld aan die van de petroleum. Men had dat perfect kunnen loskoppelen, toen de olieprijzen sterk begonnen te stijgen. Maar neen, men heeft niets gedaan.'
U hekelt in uw brief de te rooskleurige inschatting van de fiscale inkomsten in de begroting. Toen u minister van Begroting was, deed minister Reynders dat evengoed.
'Er is altijd een neiging om de schattingen iets rooskleuriger voor te stellen. Maar het verschil is dat als het schatkistcomité ons een prognose voorlegde en wij dachten dat het iets beter kon, daar wel dagen over gediscussieerd werd en onderzocht werd hoe dat kon. Dan ging het over 2 of 300 miljoen euro. Nu heeft men op 1 dag tijdens de begrotingscontrole in juli gewoon 1 miljard euro bijgekwakt bovenop het advies van het schatkistcomité.'
Alsof uw begrotingen altijd zo orthodox waren.
'Wij hebben acht begrotingen gemaakt. Ik heb nooit de schoonheidsprijs gewonnen voor die begrotingen, dat geef ik toe. Maar het verschil is wel dat ze klopte. Op het einde van de rit kwam ze uit op een evenwicht. 2007 is met een tekort geëindigd, maar ze hadden dat perfect kunnen toerijden als ze een klein beetje inspanning hadden geleverd. Maar politiek kwam het beter uit voor CD&V om te zeggen: kijk, tot hier was het paars, met slechte begrotingen, en nu komen wij. Hewel, het is niet beter, het is slechter.'
Yves Leterme zegt nu: de afgelopen jaren had de begroting een gemiddeld tekort van 0,4 procent. Hij komt daartoe omdat 2005 uiteindelijk afgesloten is met een tekort van 2,3 procent, omdat Europa jullie constructie met de overname van de NMBS-schulden langs het fonds voor spoorweginvesteringen niet aanvaardt.
(ferm) 'Ik neem die handschoen op! De waarheid heeft ook haar rechten. De waarheid is dat we een proces hadden lopen tegen die uitspraak van de EU, en dat we een grote kans maakten om dat ook te winnen. Maar deze regering heeft die klacht weer ingetrokken. Een zeer doorzichtig politiek manoeuvre. Om nu te kunnen zeggen: “kijk eens, welk tekort zij hadden,. Wel, zelfs aan die 0,4 procent tekort zal de regering-Leterme dit jaar niet geraken. Hij zoekt nu koortsachtig naar een uitweg om zijn eigen falen te verdoezelen.'
'Ik zeg niet dat hij het niet kan, maar hij doet er gewoon niets aan.'
Het ergst van al, schrijft u, is de beslissing om troepen naar het zuiden van Afghanistan te sturen.
'Voor mij persoonlijk wel. Het is een van de ergste vaststellingen. Open VLD doet er alles aan om uit te leggen dat het sturen van troepen naar het zuiden van Afghanistan gewoon in het verlengde ligt van de opdrachten die al beslist waren door de vorige regering, met ons erbij. Dat klopt niet. Karel De Gucht is drie keer bij ons gekomen met de vraag om troepen naar het zuiden te sturen. We hebben drie keer geweigerd. Waarom? Omdat, hoe je het draait of keert, je er een oorlog tegen de Taliban mee ondersteunt. Dat is een uitzichtloze oorlog.'
Kan je tegelijkertijd heel erg gericht zijn tegen de onderdrukking van het Taliban-regime maar de andere kant opkijken wanneer men militair om hulp komt vragen?
'Dat is niet in tegenspraak. Deze oorlog werkt contraproductief, hij zal net de Taliban versterken. Kijk hoe de Taliban zich hebben versterkt toen de Russen binnenvielen.'
In uw brief haalt u uit naar de verschillen in 'ijver' tussen de Vlaamse en Waalse belastingkantoren. De SP.A heeft tijdens de acht jaar dat ze met minister Reynders in de regering zat, nooit vat gekregen op Financiën.
'Dat is juist, we hebben niet alle problemen op dat departement kunnen oplossen. Het is misschien een schandelijk gegeven dat het tenminste onze verdienste was dat we met cijfermateriaal alle problemen in kaart hebben gebracht, maar dat was een collectief falen. Je verandert zo'n belastingdienst niet in een week tijd. Maar het aanstootgevende vind ik dat CD&V met een staatssecretaris voor de Fraudebestrijding er helemaal niets aan doet. Ambtenaren vragen me waarom het werk dat begonnen was om de fiscale inning over alle kantoren gelijk te laten verlopen, niet wordt voortgezet.'
Open VLD geeft anders wel toe: wij maken dit land kapot. De paarse aversie tegen CD&V blijft?
'Als Bart Somers zoiets zegt, heeft dat toch een zeer hoog calimerogehalte. Hij heeft als voorzitter van Open VLD zeer duidelijk voor deze regering gekozen. Want de SP.A erbij halen, dat zou volgens Somers het ergste geweest zijn wat kon gebeuren. (ironisch) We zouden in een communistisch land terechtkomen en naar de verdoemenis gaan. Als Somers zegt: wij maken dit land kapot, doelt hij ook op zichzelf. Open VLD zit wel mee in de regering. En dus moet die partij weten wat ze wil. Als ze vindt dat deze regering dit land kapot maakt, moet ze eruit trekken.'
'Het is zoals een haan op een mesthoop die zegt: het stinkt hier. Maar hij staat er wel bovenop.'
U barst van de kritiek maar de SP.A geeft weinig alternatieven aan. En de winnaar van het afbraakvoetbal heet tegenwoordig LDD te zijn.
'Wij geven op cruciale elementen wel een alternatief: we hebben een plan voor de staatshervorming, dat realistisch is. We hebben voorstellen voor energie, werkgelegenheid, enzovoort. En of Dedecker nu zal profiteren van mijn oppositie of niet, dat ga ik mij niet aantrekken. The duty of the opposition is to oppose, daar geloof ik nogal in.'
Zet u zich met deze brief terug op de politieke kaart voor de verkiezingen van 2009?
(blaast) 'Oh, mijn bezorgdheid is niet wat nu het electorale kapitaal van deze brief is. Dit is wel de manier waarop ik best rendeer. In de Senaat aan politiek doen is quasi onmogelijk, waarmee ik meteen zeg dat we die instelling niet moeten houden. Ik speel niet de dagdagelijkse rol van de oppositie vanuit de Kamer, maar denk wel een politieke stem te hebben met dit soort initiatieven.'
Bent u kandidaat voor de Vlaamse verkiezingen?
'Dat weet ik nog niet. Mijn plaats is eigenlijk veel meer het federale niveau.'
U zou graag uw poulain John Crombez (zijn voormalige kabinetschef, red.) lanceren als nieuwe sterke man in West-Vlaanderen?
'Dat zou in elk geval zeer leuk zijn. Het is iemand die verstandig en bekwaam is. Iemand die ook makkelijk naar de mensen kan luisteren. Maar hij is kandidaat zoals er velen kandidaat zijn, de lijsten moeten nog worden opgesteld.'
U zou graag nog één keer deel uitmaken van een regering, wordt verteld in uw partij.
'Neen. Neen. Neen.'
Echt niet?
'Ik ben 53 en de toekomst is aan andere mensen. Als er in 2011 terug verkiezingen zijn, dan ben ik 56. Dan zou ik liever mijn opvolging nu voorbereiden, terwijl ik zelf nog actief bezig ben.'
En wat indien er nu federale verkiezingen komen?
'Dan zullen we bekijken welke rol ik best vervul.'
Lees de brief van Johan
Vande Lanotte op:
www.standaard.be/briefvandelanotte
